Vijfde Superman herrijst als verlosser

Superman Returns. Regie: Bryan Singer. Met: Brandon Routh, Kate Bosworth, Kevin Spacey, Parker Posey, James Marsden, Eva Marie Saint. In: 95 bioscopen.

In Superman Returns gebruikt regisseur Bryan Singer oude en nieuwe elementen om de superheld klaar te stomen voor het nieuwe millennium. Vrijwel alle oude muziek van John Williams uit de eerste Superman-film (1978) wordt hergebruikt, al krijgt componist John Ottman er de credit voor. We horen de stem van Marlon Brando - die in de oerfilm Superman de vader van Superman speelde - met zijn ‘zo vader, zo zoon’-speech. Ook Supermans strijd tegen aartsrivaal Lex Luthor is oud en vertrouwd. Maar helemaal nieuw is dat de schurk wordt gespeeld door een heerlijk schmierende Kevin Spacey die naar eigen zeggen zijn rol baseerde op voormalig Enron-topman Kenneth Lay. En Superman wordt gespeeld door nieuwkomer Brandon Routh die op een gesoigneerde wielrenner met een baby face lijkt.

In Superman Returns keert onze held terug op aarde na een bezoek aan de resten van zijn thuisplaneet Krypton. In vijf jaar tijd is de wereld compleet veranderd. Zo ontdekt Superman in zijn vermomming als journalist Clark Kent dat zijn droomvrouw Loïs Lane, sterreporter van The Daily Planet, niet bij de pakken heeft neergezeten in de tijd dat hij weg was. Ze heeft een zoontje en ontving de Pulitzerprijs voor het artikel ‘Why the World doesn’t Need Superman’. De vijfde Superman-film (deel vier stamt alweer uit 1987) kan opgevat worden als het tweeënhalf uur durend antwoord op haar prijswinnende stuk.

Als films een goede weerspiegeling zijn van de maatschappelijke barometer, dan is de terugkeer van Superman uiterst belangrijk. De wereld, en vooral Amerika, heeft wél een Superman nodig en is wanhopig op zoek naar een verlosser van het kwaad; of dit kwaad nu Lex Luthor heet, zoals in de film, of Bin Laden, zoals in het echt. In een van de belangrijkste sequenties van de film redt Superman New York, dat op het punt staat te verdwijnen. Singer last terloops een o zo symbolisch shot in van Superman die iemand opvangt die van een brandende wolkenkrabber springt. Hadden we maar een Superman gehad tijdens 9/11!

De in de jaren dertig door twee joodse jongens bedachte strip zat altijd al vol met religieuze verwijzingen, maar in Superman Returns wordt deze religiositeit verder uitgebouwd met een Hemelvaart en shots waarin Superman met gespreide armen door de lucht vliegt. En het stukje kryptonite – buitenaards gesteente –dat hem tijdelijk verlamt, belandt in zijn zij, als een Jezus-waardig stigma.