‘Kaiser Jan’ is dood, leve zijn opvolgers

In de Ronde van Duitsland is het vloeken in de kerk om de naam van Jan Ullrich te noemen. „Dit is niet de Ullrich-Tour, maar de Deutschland-Tour.”

Maarten Scholten

Over de renner die de Deutschland Tour eind jaren negentig nieuw leven inblies, wilde niemand graag praten, bij de start van de editie van 2006 gisteren in Düsseldorf. De Duitse wielerwereld heeft collectief afstand genomen van de vermeende dopezondaar Jan Ullrich. Keihard en zonder ruimte voor nuance. „Dit is niet de Ullrich-Tour, maar de Deutschland-Tour”, bitste wedstrijdleider Roland Hofer. „Ik zeg al jaren dat de Duitse wielersport zoveel meer is dan alleen Ullrich”, zei Hans-Michael Holczer, manager van Gerolsteiner, na T-Mobile de tweede profploeg van het land.

De kijkcijfers voor de Tour de France kelderden in Duitsland met meer dan veertig procent vanwege de schorsing van Ullrich, die wordt genoemd in het onderzoek naar het Spaanse bloeddopenetwerk. Het vermeende testosterongebruik van Tourwinnaar Floyd Landis zorgt in Duitsland voor meer verwarring dan elders. Nog voordat onomstotelijk bewijs is geleverd, duikelen sponsors en bestuurders over elkaar heen met harde taal en strenge maatregelen. T-Mobile verbrak afgelopen weekend het contract met manager Olaf Ludwig, die niet had voorkomen dat ploegleider Pevenage en renners Ullrich en Sevilla contact onderhielden met dokter Fuentes. Gerolsteiner laat kopman Levi Leipheimer, winnaar van de vorige Ronde van Duitsland, na dit seizoen vertrekken. Tijdens de Tour werd bekend dat de Amerikaan banden zou onderhouden met de omstreden Italiaanse arts Ferrari.

Intussen eisen de nationale tv-zenders ARD en ZDF van regering en internationale wielerbond maatregelen tegen dopegebruik, en dreigen ze met een uitzendboycot. „Iedereen moet nu de weg van de zuivere sport inslaan; de wielersport staat op de laatste afslag voor de afgrond”, vindt ARD-analyticus Marcel Wüst, oud-renner van onder andere de beruchte Festina-ploeg. „Als er in de Ronde van Duitsland ook maar één geval van doping dreigt, stopt de ARD direct de live-uitzendingen”, schetst wedstrijdmakelaar Manfred Dangendorf de explosieve situatie.

Dangendorf stelt al tientallen jaren het rennersveld samen voor de criteriums in Duitsland. Hij is niet verbaasd over de extreme reacties op de dopeschandalen. „Zo gaat dat in ons land. Het wordt allemaal heel zwart-wit bekeken, zelfs Ullrich wordt opgeofferd. Ik denk dat er voor hem geen weg meer terug is, hoezeer ik dat ook betreur. De media hebben hem al veroordeeld. Het publiek volgt. De ene dag ben je de held, de volgende dag ben je niemand meer. Volgens mij is dat typisch Duits.”

Dat de verwarring in Duitsland groter is dan elders, komt volgens Dangendorf vooral door een gebrek aan wielercultuur. „In landen als Nederland, België, Frankrijk en Italië heeft de sport een historie die meer dan honderd jaar teruggaat. Bij ons is het wielrennen in 1997 als een komeet omhoog geschoten, na de Tourzege van Ullrich. De meeste mensen hebben geen idee hoe de sport in elkaar zit. Dat geldt ook voor een groot deel van de pers en de bestuurders. Ze roepen nu allemaal in koor dat de wielersport weer zuiver moet worden. Zuiver of niet zuiver, volledig zwart-wit.”

Tijdens de proloog van de Deutschland Tour, een ProTour-wedstrijd die sinds 1999 weer prominent op de wedstrijdkalender staat, is Rudolf Scharping een opvallende gast bij de geplaagde T-Mobile-ploeg. Ook de oud-minister van defensie en tegenwoordige voorzitter van de Duitse wielerbond pleit voor harde maatregelen tegen doping. „In dit land zitten 20 miljoen mensen weleens op de fiets. De wielersport heeft een enorm brede basis. We kunnen dat niet kapot laten maken door een klein groepje profrenners.”

Scharping weet de media aan zijn kant. Boulevardblad Bild roept ex-columnist Ullrich op om een bekentenis af te leggen. „Anders win je je fans nooit terug.” De serieuze Frankfurter Algemeine vertaalde een verhaal van de Nederlandse huisarts Berend Nikkels, die al voor de Tour in NRC Handelsblad pleitte voor regulering van epo-gebruik en bloedtransfusies, en plaatste het in een negatieve context. „Dopingvrijgave is moord”, reageerde professor Franke afgelopen week in Die Welt, zonder enige nuancering.

In tegenstelling tot de kijkcijfers blijven de toeschouwersaantallen bij de wedstrijden hoog. „Bij de criteriums is het iedere avond ‘pickepacke’ vol”, zegt makelaar Dangendorf. „De fans kiezen na Ullrich gewoon voor nieuwe sterren.” Gerolsteiner-manager Holczer prijst graag zijn eigen talent aan. „We laten Leipheimer gaan omdat we ruim baan willen maken voor Marcus Fothen.” De 24-jarige Duitser eindigde als vijftiende in de afgelopen Tour. Ook in de door regen en wind geteisterde proloog van de Deutschland Tour zijn er uitzinnige reacties als de 23-jarige Linus Gerdemann van T-Mobile de snelste tijd rijdt. „Super! Toll!” Dat de Rus Vladimir Goesev later negenhonderste sneller is, kan de euforie niet temperen. „Hier wordt bewezen hoe sterk de nieuwe generatie Duitse renners is”, juicht de ARD-commentator. Der Kaiser Ullrich is dood, leve z’n opvolgers.