In de dienst-BMW naar de Dordogne

In de dienstauto met chauffeur ging hij op vakantie naar zijn Franse boerderij en hij declareerde vliegtickets die hij niet had mogen declareren. Minister Veerman (Landbouw) overtreedt opnieuw de regels.

Zijn handtekening stond onder een jaarrekening van zijn Franse boerenbedrijf en notarissen hadden fouten gemaakt bij inschrijvingen van zijn bedrijven bij Kamers van Koophandel. Het waren eenmalige „slordigheden” waarvoor minister van Landbouw Cees Veerman september vorig jaar schuld bekende tegenover de Tweede Kamer. Veerman verzekerde het parlement dat hij zich tijdens zijn ambtsperiode feitelijk niet bemoeid had met zijn boerenbelangen in Frankrijk en Nederland.

Kamerlid Duyvendak (GroenLinks) vroeg nog: „U zegt dus dat wij het hiermee hebben gehad?” Waarop Veerman zei: „Naar mijn vaste overtuiging kan ik die vraag met ‘ja’ beantwoorden.”

Maar onderzoek van deze krant wijst uit dat Veerman niet eenmalig slordig was. Hij leefde vaker kabinetsregels niet na. En opnieuw heeft het te maken met zijn Franse boerenbedrijf.

Wat is er aan de hand?

Tijdens zijn nu vierjarige ambtsperiode reisden Veerman en zijn echtgenote in vakantietijd naar hun tweede woning, een boerderij in Sencenac Puy de Fourches in de Zuid-Franse Dordogne. Dat deed het paar in de ministeriële dienstauto, blijkt uit de rittenadministratie van zijn chauffeur en uit informatie van bronnen bij het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid (LNV).

Maar met de dienstauto (al dan niet met chauffeur) op vakantie in het buitenland, dat mag niet. Het uit 2002 daterende Voorzieningenbesluit ministers en staatssecretarissen verbiedt het. In het binnenland worden bewindspersonen uit veiligheidsoverwegingen wel geacht de dienstauto privé en zakelijk te rijden. In het buitenland, tijdens vakanties, dus niet.

Veerman trok zich van die regel niet veel aan, zo blijkt. Op 8 mei 2005 liet de minister zich door zijn chauffeur naar de informele vergadering van Europese landbouwministers in het Luxemburgse Echternach brengen. De chauffeur reisde terug naar Den Haag. De dienstauto bleef achter in Luxemburg. Na afloop van de bijeenkomst, 10 mei, reden Veerman en zijn vrouw zelf in de dienst-BMW naar hun Franse boerderij. Na een week Pinkstervakantie op zijn boerderij leverde de minister de auto weer af in Den Haag.

Andere keren liet het echtpaar zich door de chauffeur van het departement privé heen en weer naar de boerderij rijden. Zo ook op 24 februari 2003. Na een lezing voor de Salon International de l’Agriculture in Parijs gaf Veerman zijn chauffeur opdracht naar de Dordogne te rijden. Toen na een week, op 1 maart, in Nederland de vogelpest uitbrak liet de bewindsman zich ophalen door zijn chauffeur. Uiteraard werden deze kosten door het ministerie betaald. Maar Veerman liet óók de kosten van de privérit naar de Dordogne en de werktijd van de chauffeur ten laste komen van het departement.

De minister weigert te zeggen hoe vaak hij met zijn dienstauto op vakantie geweest is. Uit de rittenadministratie kan worden opgemaakt dat hij privé 10.000 kilometer met de dienstauto in het buitenland reed, vooral in vakantieperiodes.

Om de boerderij te bereiken vanuit Nederland nam het echtpaar Veerman ook het vliegtuig. Tijdens twee van die trips, in 2002 en 2004, waren Veerman en zijn vrouw in gezelschap van de complete bestuursraad van het ministerie van LNV: secretaris-generaal C. Kalden en de directeuren-generaal R. Bergkamp, A. Oostra en A. van der Zande. Ook zij waren (op één na) in het gezelschap van hun partner.

Wat moest dat gezelschap in Frankrijk, op het boerenbedrijf van Veerman?

In oktober 2002 was men er voor een driedaagse „kennismaking”, aldus het ministerie. Het eerste kabinet Balkenende was weliswaar gevallen – Veerman was demissionair – maar het zag er naar uit dat hij weer minister zou worden. De woordvoerder benadrukt dat de bijeenkomst „zowel een formeel als informeel karakter” had. Een programma was er niet, en een verslag van de bijeenkomst is niet opgesteld.

Twee jaar later, september 2004, verbleven de minister en de leden van de bestuursraad weer drie dagen in Veermans Franse boerderij. Dit lange weekeinde was gericht op „teambuilding” aldus het ministerie. Opnieuw waren alle partners aanwezig en opnieuw was het zowel formeel als informeel en werd er schriftelijk niets vastgelegd.

Dat bewindspersonen meerdaagse werkbesprekingen met hun ambtelijke top in het buitenland houden is ongebruikelijk, geeft LNV toe. Volgens het ministerie vergaderden Veerman en de bestuursraad andere jaren in Nederland. Daarvoor nodigde Veerman de ambtelijke top thuis uit, in Goudswaard, in de Hoekse Waard. Ook vergaderden ze in kasteel Groeneveld in Baarn. Dit achttiende-eeuws landhuis is eigendom van LNV.

Wie betaalde de vliegreizen van het gezelschap naar Zuid-Frankrijk?

Veerman liet zijn ministerie de reiskosten van hem en zijn vrouw betalen. Daarmee week hij weer af van wat het ‘Voorzieningenbesluit’ als „regel” voorschrijft. Het besluit zegt dat op buitenlandse dienstreizen de partner van de bewindspersoon niet meereist. „Van deze regel kan worden afgeweken als er goede gronden bestaan, bijvoorbeeld wanneer de partner nadrukkelijk is uitgenodigd of wanneer aanwezigheid van de partner noodzakelijk is voor een adequate (re)presentatie van Nederland.” Volgens de woordvoerder van Veerman waren er goede gronden: „Haar rol als gastvrouw maakte haar aanwezigheid noodzakelijk”.

Secretaris-generaal C. Kalden en de drie directeuren-generaal namen hun partners ook mee. Op kosten van het ministerie. Volgens het Reisbesluit buitenland voor rijksambtenaren hadden de reis- en verblijfkosten van hun partners echter voor eigen rekening moeten komen.

In totaal gaat het om zo’n 5.000 euro aan vliegkosten. Daarnaast declareerde het uit negen personen bestaande gezelschap in 2002 hotel- en verteerkosten. Hoeveel geld daarmee gemoeid was, is onbekend. Over deze kosten zegt het ministerie geen afrekening te kunnen vinden.

Dat het ministerie toch de kosten betaald heeft, komt „omdat het meereizen van de partners als functioneel beschouwd is”, aldus de woordvoerder die tegelijk toegeeft dat is afgeweken van de regels. „De minister vindt dat je als minister en bestuursraad goed moet kunnen samenwerken. Dat vraagt veel van elkaar en van het thuisfront. Daarom is er dus voor gekozen om de kosten te declareren.”

Na de driedaagse kennismaking in de Dordogne, vlogen de ambtenaren en hun partners terug naar Nederland. De minister en zijn vrouw bleven op hun boerderij. Een week later, na afloop van de herfstvakantie, vloog het echtpaar terug.

Door op kosten van het ministerie na zijn vakantie naar huis te reizen, overtrad Veerman opnieuw gedragsregels. „Uitgaven die een „gemengd privé en functioneel karakter hebben, dienen door de bewindspersonen uit hun vaste ambtstoelage te worden betaald”, zegt het ‘Voorzieningenbesluit’.

Bovendien worden bewindspersonen geacht privé- en dienstreizen niet te combineren, antwoordde minister Remkes (Binnenlandse Zaken, VVD) al in 2002 op Kamervragen. „Er mag worden aangenomen dat bewindspersonen mede in het kader van hun voorbeeldfunctie terughoudend zullen omgaan met het koppelen van privéreizen aan dienstreizen”, aldus Remkes destijds.

Juist die voorbeeldfunctie van de politieke en ambtelijke leiding van LNV is in het geding met het overtreden van de reis- en declaratieregels. In de periode dat Veerman en de topambtenaren in 2004 met hun partners op kosten van het ministerie in Frankrijk waren, werd op het ministerie de laatste hand gelegd aan een onderzoek van de interne accountantsdienst. Dat richtte zich onder meer op declaraties van LNV-ambtenaren in salarisschaal 16 en hoger. Daarbij keek de accountantsdienst naar het naleven van de regels voor buitenlandse dienstreizen en het meereizen van partners.

Een paar dagen nadat secretaris-generaal Kalden terug was van de „teambuilding” in de Dordogne nam hij het onderzoeksrapport in ontvangst. Een van de conclusies: de procedures voor het goedkeuren en uitbetalen van buitenlandse dienstreizen zijn bij LNV „toereikend”.

Minister Veerman wil niet reageren op vragen van deze krant. Hij verblijft op dit moment in zijn boerderij in Zuid-Frankrijk. Met zijn eigen auto? Zijn woordvoerder: „Tuurlijk. Dat moet.”

Voor de rittenadministratie en eerdere artikelen over minister Veerman: www.nrc.nl\veerman