Erg besmettelijk maar niet dodelijk

Het virus in Voorthuizen is besmettelijk maar niet dodelijk voor kippen. Mensen worden er niet ziek van. Het virus zou wel kunnen muteren naar een gevaarlijker variant.

De Voorthuizense vogelgriepkippen waren niet ziek, maar zijn toch geruimd. De dieren waren besmet met een zogenaamde laagpathogene virusstam van wat officieel de dierziekte aviaire influenza heet.

Kippen met laagpathogene aviaire influenza (LPAI) zijn hooguit wat verkouden. Ze zitten met opgezette veren en leggen minder eieren. Maar het kan ook dat de pluimveehouder helemaal niks aan de kippen ziet. In Voorthuizen kwam de griep aan het licht tijdens een routinetest.

Laagpathogene vogelgriepvirussen zijn erg besmettelijk, maar hun grote gevaar is de kans dat ze muteren naar hoogpathogene stammen: die zijn net zo besmettelijk en doden alle dieren binnen een kippenschuur vaak binnen twee dagen. Overgangsmutaties van laag- naar hoogpathogeen zijn deze eeuw bijvoorbeeld in Italië waargenomen.

Het formele onderscheid tussen de hoog- en laagpathogene stam is de pathogeniteitsindex. Blijft die beneden de 1,2 dan betreft het een laagpathogene stam.

De pathogeniteitsindex wordt vastgesteld in een groep van tien zes weken oude kuikens. Die krijgen een bepaalde dosis van het virus ingespoten en ze worden tien dagen gevolgd. Iedere dag krijgen ze een score: 0 als ze niet ziek zijn, 1 als ze een beetje ziek zijn, 2 bij ernstige ziekten en 3 voor iedere dag van de tien dagen dat ze al dood zijn. De scores van de tien dieren over tien dagen worden opgeteld en gemiddeld tot een score, die tussen 0 en 3 uitkomt.

Het hoogpathogene H5N1-virus dat al enkele jaren in Azië en Europa rondwaart, haalt makkelijk een score boven 2,9: alle dieren zijn binnen twee dagen dood. Een score beneden 1,2 betekent dat alle dieren in leven kunnen blijven.

Griep- of influenzavirussen bestaan er in tienduizenden varianten. Het eerste onderscheid vindt plaats op grond van twee eiwitten op het virusoppervlak die bepalend zijn voor de afweerreactie tegen het virus: neuraminidase en hemagglutinine. Van neuraminidase (N) bestaan negen varianten en van hemagglutinine (H) zestien. De virussen die worden aangeduid met H1, H2 en H3 zijn vanouds besmettelijk voor mensen. Maar sinds er in 2003 in Nederland een dierenarts aan een H7N7-virus overleed en er ook rond die tijd een H5N1-vogelgriepvirus in Azië de kop op stak dat mensen doodt, wankelt de oude indeling.

De dierziekte aviaire influenza was vanouds beperkt tot H5- en H7-subtypen, maar ook hier zijn inmiddels twijfels. Ieder griepvirus met een pathogeniteitsindex boven de 1,2 heet volgens de nieuwste richtlijnen een hoogpathogene aviaire influenza.