De Kleine Johannes

In de serie picknick-do’s en don’ts vandaag een leerzaam literair fragment uit De Kleine Johannes van Frederik van Eeden. Op een zonnige dag kijkt Johannes samen met Windekind toe hoe een open plek in het bos wordt geannexeerd door de mens. „Daar kwamen zij aan, de mensen. De vrouwen met manden en paraplu’s in de hand, de mannen met hoge, rechte, zwarte hoeden op. Ze waren meest allen zwart, erg zwart. In het zonnige, groene bos zagen zij eruit als grote, lelijke inktvlekken op een prachtig schilderij.”

Het duurt niet lang of de bosbewoners komen in opstand tegen de luidkeels pratende, zingende, broodjes etende en sigarenrokende mensen. „Groene rupsen kropen onverschrokken over hoeden, zakdoeken en broodjes, overal angst en schrik teweegbrengend; grote dikke kruisspinnen lieten zich aan glinsterende draden neer in bierglazen, op hoofden of halzen en een luid gegil volgde steeds hunnen aanval; talloze vliegjes bestormden de mensen regelrecht in ’t gezicht en offerden hun leven voor de goede zaak, door zich op spijzen en dranken te storten en ze met hun lichaam onbruikbaar te maken.”

Als ook nog een leger mieren wordt ingezet en de regen zich ermee bemoeit is het afgelopen met de picknickpret. „Toen gaven de mensen het op, en dropen bij kleine troepjes zwijgend af, een menigte papieren, ledige flessen en sinaasappelschillen als onogelijke sporen van hun bezoek achterlatend. (...) Ach, Windekind! zijn alle mensen zo?”

Welnee, kleine Johannes! Wij maken pan bagnat, het ultieme Zuidfranse picknickbrood en dat geeft nauwelijks rotzooi. Voor zes tot acht mensen heb je een groot, rond brood nodig. Neem geen Turks brood, maar liever stevig bruin (zuurdesem)brood. Met de vulling kun je naar eigen smaak variëren door er gegrilde paprika aan toe te voegen, blaadjes sla of tonijn.

1 groot, rond brood

1½ - 2 dl extra vergine olijfolie

1 - 2 eetlepels rodewijnazijn

1 komkommer, in plakjes

3 - 4 tomaten, in plakjes

4 artisjokharten uit pot (plakjes)

4 hardgekookte eieren (plakjes)

een handvol basilicumblaadjes

1 blikje ansjovisfilet, uitgelekt

100 - 150 gram ontpitte zwarte olijven

2 eetlepels kappertjes

extra: bakpapier, touw

Snijd het brood horizontaal doormidden. Bedruppel het snijvlak van beide helften royaal met olijfolie en laat het brood een uur marineren. Sprenkel een klein beetje rode-wijnazijn op beide snijvlakken. Beleg de onderste broodhelft met alle andere ingrediënten en maal er royaal zwarte peper over. Leg de bovenste broodhelft er bovenop en wikkel het brood in een groot stuk bakpapier. Bind er kruislings een touwtje op en leg iets zwaars op het brood, bijvoorbeeld De Kleine Johannes. Laat het brood zo nog ongeveer een uur staan. Snijd het ter plekke in punten. Een jonge, iets gekoelde rode Côte du Rhone is er heerlijk bij.

Praat mee over de mooiste picknicks uit de literatuur en de lekkerste buitengerechten op www.nrc.nl/kokenetc