Harde strijd in de papvrije zone

Zou de ‘schok van het andere’ de belangrijkste motor achter persoonlijke verandering zijn? In het RTL4-programma Jouw vrouw, mijn vrouw (in de Britse oerversie Wife Swap) lijkt het daar wel op. Je hoeft echt niet naar de Amazone of Bongo-Bongoland om het ‘Andere’ te ervaren, tien dagen meedraaien in een Ander Gezin is genoeg. De kleine verschillen zijn vaak het anderst.

In de aflevering waar ik gisteren een uur lang ademloos naar heb zitten kijken, werd door de deelnemers teruggekeken op hun ervaringen. Het basisidee van de serie is dat gezinnen tien dagen wisselen van vrouw. De eerste helft moet de nieuwe vrouw zich aan de huisregels houden, maar in de tweede mag zij háár regels opleggen. Dat kan dus een lekkere puinhoop worden.

En inderdaad. Gisteren zag ik bijvoorbeeld hoe een dochter in een gezin van nogal asociaal ogende dikkertjes de nieuw geruilde zwarte vrouw zwaar racistisch stond uit te schelden. De al even dikke vader greep hard in: ‘excuses!’ Veel geschreeuw, veel drama. De zwarte vrouw stond er laconiek bij. Klassieke reality-tv.

Maar daarna zagen we datzelfde schreeuwmeisje veel rustiger vertellen wat ze dacht toen ze zelf die beelden zag: „Ik ben al achttien jaar, waarom heb ik me zo aangesteld?” Zo asociaal waren die mensen niet. Iedere week vergaderen nu de gezinsleden en worden er duidelijke afspraken gemaakt. En vooral: ze zijn áárdiger voor elkaar, alsof hun een licht is opgegaan. De vrouw gaat ook vaker naar de kapper.

Nu had dit gezin geluk: de zwarte vrouw die zij op hun dak kregen, was een wonder van vriendelijkheid en innerlijke kracht. Het gastgezin doet nog altijd de spelletjes die zij er introduceerde. Het bezoek van de dikke vrouw aan het zwarte gezin verliep heel anders. Daar vertelde de man over zijn verbijstering dat zij alle straffen van de kinderen ophief – geen discipline! Toen hij daar wat van zei, antwoordde de ruilvrouw botweg: „Jij lijkt Hitler wel, en Hitler is dood.”

De nagesprekken tussen de geruilde vrouwen waren vreselijk. Mijn god, wat die elkaar allemaal verwijten! De werkende moeder met één kind verweet bijvoorbeeld de huismoeder van zes haar huis te laten vervuilen (zes kinderen = overal rotzooi), en de huismoeder snauwde dat zij haar kinderen nooit naar kinderopvang zou laten gaan. Woede alom! „Ik neem nooit een tweede!”, had de werkende moeder er al gezworen, „ik heb geen liefde genoeg voor een tweede”. Maar zie: in deze aflevering achteraf blijkt ze wél zwanger van die tweede. En ze heeft een andere baan genomen, met minder reistijd. En zij en haar man lunchen nu eens per week in het park met hun dochtertje.

De echte horror was het gedrag van sommige mannen, het ergst natuurlijk de botterik in trainingspak die zijn geld verdiende met gokken. Hij stond erop dat zijn vrouw (dus ook de geruilde) ’s morgens zijn havermoutpap maakte. Die pap werd een cause célèbre. Want zijn vrouw ontdekte in het andere gezin dat je ook vriendelijk tegen elkaar kunt zijn. Ze verdomde het voortaan de pap te koken: „Ik heb nu een papvrije zone!” Dat leidde bijna tot scheiding, totdat de man ineens zei: „ik hou van je.” Dat had-ie nog nooit gezegd! En zo rommelde het door. Maar die pap kookte hij voortaan zelf. Al kon hij het niet.