Dikke klodders verf vol pathetiek

Tentoonstelling: Armando, Mulders, Zuurmond, Schilders pur Sang t/m 12 nov. Armando Museum, Langegracht 36, Amersfoort, open di t/m vrij 11-17u, zo t/m zo12-17u.

Een meester met twee volgelingen, daar doen Armando (Amsterdam, 1929), Marc Mulders (Tilburg, 1958) en Ronald Zuurmond (Den Haag, 1964) aan denken op de expositie Schilders pur Sang in het Armando Museum. Armando is de meester, Mulders en Zuurmond zijn enthousiaste fans. In zijn zwarte slagschaduw mogen de twee jongere kunstenaars een net wat luchtiger spel spelen. Het werk van de drie schilders hangt gebroederlijk door elkaar, iedereen uitnodigend om naar gelijkenissen en verschillen te zoeken.

Die gelijkenissen zijn er. Vooral Armando en Mulders moeten zich bij elkaars werk enorm thuis voelen. Ze schilderen dik, halen uit in vette lagen verf. En beiden hebben een niet te missen hang naar het memento mori, gedenk te sterven. Armando’s grimmige werk is dramatisch, zwaar op de hand en overweldigend. Gelieerd aan de materieschilderkunst en het naoorlogse Cobra schilderde hij tot ver na de oorlog heftig werk in zwart-wit. Een groot Pruisisch kruis (Preussisch, 1982), een vaandel (Die Fahne, 1985) zijn symbolen van die oorlog. Zijn landschappen zijn net zo zwaarmoedig en dramatisch, zoals zijn Blick durchs Fenster (1979-80) toont: zwarte, grijze en witte vegen op doek suggereren een depressief dennenbos.

Mulders’ werk is, vergeleken met het monomane, zware schilderwerk van Armando nog subtiel en zelfs vrolijk te noemen. Hij mag zich ook graag uitdrukken in dikke lagen verf. Maar waar Armando gitzwart en loodzwaar is, schildert Mulders zachtroze, vlezig en bloemig. Bijna abstract roert hij zijn voorstellingen met grote halen in de dikke verf.

Soms hanteren Mulders en Armando dezelfde onderwerpen. Armando schilderde in 2006 een groenwolkige vogel – een veel vrolijker doek dan zijn eerdere werk, in kleur nota bene – met gespreide vleugels, een houding die Mulders’ Vogel, een doek uit 2003, ook heeft. Alleen hangt deze vogel ondersteboven, geslacht en al: jachtbuit. Mulders is een eigenlijk een religieus schilder – hij maakte dit jaar een gebrandschilderd raam met de Apocalyps als onderwerp voor het Museum Catharijneconvent – maar hier roepen zijn werken vooral associaties op met stillevens uit de zeventiende eeuw.

Alle drie de kunstenaars ‘schilderen omdat het moet’, volgens een brochure die bij de expo wordt uitgedeeld. Het heeft iets reactionairs, maar hier wordt het gebracht als een trotse verzetsdaad.

Schilders pur Sang is een duet van Armando en Mulders, en Zuurmond verzorgt hierbij het intermezzo. Hij schildert ingetogener en gladder. Met paletmes vult hij vlakken, achtergrond voor grillige plantaardige vormen, die iets weg hebben van sprieterige zeeanemonen.

Toch is ook Zuurmond gefocust op het materiaal: in lagen verf krast hij lijnen. Of hij drukt een stok in de verf: bij het weer weghalen zie je dat de verf mee is gekomen en een miniatuur bergrug op het doek vormt. Op het schilderij Voodoo You laat hij pontificaal een afdruk van vier vingers achter, als magisch gebaar, een teken van de lijfelijke aanwezigheid van de schilder die zijn doeken wrocht.

Zuurmond zorgt voor het rustpunt en het evenwicht. Dankzij hem kukelt de expositie niet topzwaar omver. Hij tempert en redt de tentoonstelling van een letale overdosis aan pathetiek.