Dat knulletje met het brilletje

Vincent van den Berg stapte over van Heerenveen naar het tweede elftal van Arsenal.

„Speel maar gewoon alsof je net van het schoolplein komt”, zei de Arsenal-coach.

De ene dag voetbal je als B-junior bij Heerenveen, de volgende speel je voor Arsenal. Vincent van den Berg (17) weet hoe het voelt. Twee weken geleden maakte de Nederlander zijn debuut voor de ‘Gunners’, tijdens een oefenwedstrijd tegen Barnet. En hij kweet zich goed van zijn taak. „Een jonge, maar veelbelovende speler”, noemde Arsenal-coach Arsène Wenger de rechtsbuiten na afloop. Hij wordt nu al ‘de nieuwe Marc Overmars’ genoemd.

Vier weken speelt Van den Berg nu voor het tweede elftal van Arsenal. En als hij de komende maanden progressie blijft boeken, heeft Wenger hem beloofd, mag hij een paar keer met het eerste meespelen. ‘Je moet vooral lol hebben in het voetbal en je nergens druk om maken’, adviseerde de coach tijdens een etentje met Vincent en zijn ouders op het trainingscomplex van Arsenal. ‘Speel maar gewoon alsof je net van het schoolplein komt en je rugzak hebt afgedaan.’

„Een droom die werkelijkheid wordt”, reageert de voetballer per telefoon vanuit Londen, waar hij in de buurt van het trainingscomplex bij een gastgezin verblijft. „Er zijn nog steeds momenten dat ik denk: het kan niet waar zijn dat ik voor vier jaar een contract bij een mondiale topclub heb getekend. Dat ik na de afscheidswedstrijd van Dennis Bergkamp (waarbij Van den Berg twee minuten mocht invallen, red.) de kleedkamer van het eerste elftal mocht binnenlopen om al die grote sterren een hand te geven. Maar dan probeer ik nuchter te blijven en te doen waarvoor ik hier ben: voetballen.”

Nuchter. Het woord valt ook regelmatig in het gesprek met Eline van den Berg (43), de moeder van Vincent. Ze heeft haar zoon altijd voorgehouden dat hij niet meer is dan anderen omdat hij uitblinkt in een sport. En haar man en zij hebben geen „dollartekens in hun ogen”, zoals vaak van ‘voetbalouders’ wordt gedacht. Toen hun zoon als achtjarige door een scout van Sparta werd benaderd, wezen zij diens aanbod vriendelijk doch resoluut van de hand. „Een jongen van die leeftijd hoort niet op en neer te rijden in een busje, maar buiten te spelen met zijn vrienden. Het welzijn van onze kinderen gaat boven alles. En als iemand echt zoveel talent heeft, komen er nog kansen genoeg.”

Vincent van den Berg was drie jaar toen hij voor het eerst een balletje trapte met zijn vader achter het ouderlijk huis in Maassluis. Twee jaar later meldde hij zich aan bij de amateurclub MSV ’71, waar hij wegens zijn jonge leeftijd aanvankelijk alleen mee mocht trainen. Maar al snel werd duidelijk dat het „kleine, ietwat schlemielige ventje”, zoals hij door oud-clubgenoten wordt getypeerd, over aanzienlijk meer aanleg en spelinzicht beschikte dan zijn leeftijdsgenoten. Oud-jeugdtrainer Wim Bijkerk: „In zijn eerste wedstrijd voor de F-pupillen nam hij een hoekschop achter zijn steunbeen langs. Nou, daar werden wij bij MSV toch wel even stil van. Wat Vincent op die leeftijd bracht, had ik niet vaak eerder gezien. Het verbaasde me dat we een paar jaar over hem konden beschikken.”

Van den Berg was negen jaar toen hij overstapte naar het hoger aangeschreven Excelsior Maassluis. Technisch manager Eric Gudde, destijds jeugdtrainer, had hem bij MSV ’71 zien spelen en was vastbesloten hem bij zijn club in te lijven. „Vincent viel op door zijn ongelooflijke snelheid. Het was – en is – zijn belangrijkste wapen. In die tijd vond hij het nog wel eens moeilijk om met dat tempo van hem een bal onder controle te houden; daarvoor kwam hij technisch tekort. Ik schat dat Vincent hooguit vier van de tien door hem gecreëerde kansen benutte. Maar met zijn tomeloze inzet maakte hij veel goed; het begrip ‘baaldag’ was aan deze jongen niet besteed.”

Volgens Gudde werd Van den Berg door zijn ploeggenoten aanvankelijk „met een meewarige blik” bekeken. „Ik geloof dat hij nu contactlenzen draagt, maar destijds verscheen hij op de trainingen met een brilletje, dat totaal niet bij zijn leeftijd paste. Bij MSV werd hij daar mee gepest. Om zijn zelfvertrouwen niet verder te ondermijnen, heb ik hem vanaf dag één voorgehouden dat hij met zijn voetbalprestaties alles de kop kon indrukken.” Lachend: „En die raad heeft hij ter harte genomen.” Volgens Eline van den Berg werd haar zoon in zijn begintijd wel eens voor ‘jankerd’ uitgemaakt als hij huilend over het veld rolde na een tackle. „Maar tegelijkertijd waarschuwde de coach van de tegenpartij zijn spelers: kijk uit voor dat knulletje met dat brilletje.”

Van den Berg moest mentaal sterker worden. In die zin was de tegenslag waar hij als twaalfjarige mee te maken kreeg, een verhulde zegen. Nadat hij twee jaar bij Excelsior Maassluis had gespeeld, stond opeens het grote Feyenoord voor de deur. Hoewel zijn ouders het geen prettig idee vonden dat Vincent elke dag met zijn sporttas door Rotterdam zwierf, gingen ze toch op het aanbod in. Eline van den Berg: „Maar na twee seizoenen draaide Feyenoord opeens de geldkraan dicht (er werden twee jeugdelftallen samengevoegd, red.) ‘Je kunt naar huis gaan’, kreeg Vincent tijdens een training te horen. Dat was zo’n tegenvaller! Ik weet zeker dat hij bij Arsenal nog vaak aan dat moment zal terugdenken. Hij weet nu dat het opeens afgelopen kan zijn. Het valt ons thuis op dat hij ontspannen aan dit avontuur is begonnen.”

Ook Foppe de Haan, die Van den Berg van nabij meemaakte als trainer van het Nederlands elftal onder 17 jaar, roemt diens mentale kracht. „Vincent heeft een geweldige drang naar het doel. Hij kan ook redelijk goed passeren en een goal maken. Maar zijn grootste troef is dat hij zich door niets of niemand uit het veld laat slaan. Het interesseert hem geen donder als het een keer misgaat. Hup, daar gaat hij weer.” De Haan herinnert zich nog precies bij welke wedstrijd van Jong Oranje Van den Berg werd opgemerkt door Steve Rowley, de hoofdscout van Arsenal. „Het was in april. We moesten Duitsland verslaan om door te gaan naar de volgende ronde. Vincent stak in bloedvorm, zo had ik hem nog nooit zien spelen. Hij speelde hun fysiek veel sterkere linksback helemaal zoek.”

Of hij verbaasd is dat Arsenal de jonge Maassluizer heeft ingelijfd? „Ja, een beetje wel. Maar goed, Arsenal is in een stevige concurrentieslag verwikkeld met Chelsea. Nu de bovenkant van de markt is afgeroomd, storten zij zich op de jeugdopleiding. Alles wat boven het maaiveld uitsteekt, daar gaan ze achteraan. Het is geen toeval dat ze hem tijdens een afscheidswedstrijd van Bergkamp een paar minuten laten meedoen. Zo houden ze hem zoet. Daar moet hij doorheen kunnen kijken.”

Bij Heerenveen, waar Van den Berg sinds de zomer van vorig jaar voetbalde, betreurt men het vertrek van de rechtsbuiten, die voor een opleidingsvergoeding van 19.000 euro naar Arsenal vertrok. „Maar we stonden buitenspel”, zucht hoofd opleidingen, Wim Dusseldorp. „Aan de mogelijkheden die Arsenal bood – financieel en anderszins – konden wij niet tippen.” Heeft hij vertrouwen in zijn voormalige pupil? „Oh, zeker. Vincent is een stabiele jongen, die niet snel gaat zweven. Als hij zichzelf blijft, gaat hij een mooie toekomst tegemoet.”