Pientere scheepspookjes van Nederlandse bodem

Ook in de scheepvaart wordt automatisering steeds belangrijker. Het Nederlandse bedrijf Imtech profiteert daar op veel fronten van mee en bouwt zijn maritieme divisie in hoog tempo uit.

In de productiehal van Imtech in de Rotterdamse Waalhaven staat een model van een besturingscentrum van een onderzeeër. Op een van de vele schermen is te zien hoe het virtuele schip rondjes vaart in de haven van Den Helder en welke schepen zich in zijn directe omgeving bevinden. Met behulp van een pienter pookje kan het schip de diepte in of naar de oppervlakte. Ook voor containerschepen, binnenvaartschepen en jachten worden hier scheepsbruggen ontwikkeld, al naar gelang de wens van de reder met drie, vier of nog meer schermen. Of met notenhout. „Voor luxe jachten bouwen we vaak witte aandrijvings- en klimaatinstallaties, dat vinden eigenaren mooier.”

Door de toenemende automatisering van schepen wordt de maritieme sector steeds belangrijker voor Imtech, dat technische infrastructuur bouwt aan boord van schepen. Het gaat onder meer om platform- en boordautomatisering, navigatietechnologie, energie- en besturingssystemen en klimaatbeheersing.

Dit jaar deed Imtech, het voormalige Internatio-Müller, al twee overnames: onderhoudsbedrijf Radio Holland (700 medewerkers, omzet circa 150 miljoen euro), dat wereldwijd servicepunten voor schepen heeft. En een belang van 51 procent in onderhoudsbedrijf Tess Electrical Marine in Florida. Daarmee is Imtech op maritiem gebied de nummer vijf in de wereld geworden.

Technologie wordt steeds belangrijker aan boord van schepen, vertelt bestuursvoorzitter René van der Bruggen. „Net als bij auto’s wordt bij schepen alles elektronisch in plaats van mechanisch. Voor een baggerschip bijvoorbeeld is het belangrijk om te weten welke bagger je waar moet weghalen en in welke hoeveelheden. Dat kun je allemaal instellen met behulp van technologie.” Maar ook werkschepen voor de olie- en gasindustrie draaien steeds meer op techniek en steeds minder op bemanning. „Dat is sneller, goedkoper en nauwkeuriger.” In de jachtenwereld neemt de vraag naar beveiliging snel toe.

Die kennisintensiteit maakte het voor Imtech noodzakelijk om op meer plaatsen in de wereld aanwezig te zijn. „Als je maar één baggerschip in de drie jaar onder handen hebt, blijft je kennis niet up to date. We hebben schaalgrootte nodig om onze expertise op peil te houden. Nederland is gewoon een te kleine markt voor ons.”

Ook het steeds internationalere karakter van de scheepvaart maakte uitbreiding naar het buitenland noodzakelijk, volgens Van der Bruggen. „En dat was best lastig, want buitenlandse markten zaten niet te wachten op een Nederlandse partij. Veel internationale scheepswerven hebben zelf een technologieafdeling die ons om redenen van prijsconcurrentie probeerden te weren. Ons geluk is de consolidatieslag in de scheepsbouw, waardoor veel elektrotechnisch werk wordt uitbesteed.” Imtech Marine & Offshore kreeg de afgelopen jaren voet aan de grond in Engeland, Duitsland, Griekenland, Polen, China en Frankrijk.

De overname van Radio Holland had twee voordelen voor Imtech. Het bedrijf is sterk in navigatie- en communicatietechnologie voor koopvaardijschepen, kennis die Imtech nog niet in huis had. Bovendien heeft Radio Holland een netwerk van ruim vijftig servicepunten in havens in de hele wereld, wat een belangrijk pluspunt was voor Imtech, dat sterk is in onderhoud en beheer. „Schepen moeten zo min mogelijk stilliggen, dus je moet ze repareren in de haven waar ze toch moeten zijn.” De vooruitzichten voor Imtech Marine & Offshore zijn goed. Door de aanleg van havens en kunstmatige eilanden in het Midden en Verre Oosten draait de baggersector, waarin Nederland verreweg de sterkste partij ter wereld is, op volle toeren. Daarnaast is in de cruisebranche – hersteld van de dip na 11 september 2001 – en in de olie- en gaswinning de vraag naar nieuwe schepen met moderne technologie groot, zoals pijpenleggers, kraanschepen en bevoorradingsschepen voor olieplatforms. Ook de renovatie- en ombouwingsmarkt trekt stevig aan.

En dan is er nog de immer stijgende verkoop van luxe jachten van meer dan zestig meter (zie kader). „Het aantal rijken neemt nog steeds toe. De neiging om hun boot in in te ruilen voor een groter exemplaar is groot”, aldus Van der Bruggen. Defensieschepen ten slotte vormen een tamelijk stabiele markt, al doet zich hier wel een verschuiving in de vraag voor. „Tegenwoordig gaat het vooral om vredesschepen, bijvoorbeeld voor de verzorging van gewonden of de evacuatie van mensen. Dat is een veel toegankelijker markt dan de bouw van oorlogsschepen, die men liever in eigen land bouwt.”

Door de aankoop van Radio Holland en Tess is de omzet van de maritieme activiteiten van Imtech bijna verdubbeld tot ruim 350 miljoen euro, bijna 15 procent van de totale omzet van het concern. „Ik denk dat de bijdrage van deze activiteiten aan onze totale omzet nog kan groeien tot 20 procent, maar veel meer niet, want we hebben nu wel alles in huis wat we wilden hebben”, aldus Van der Bruggen.