Hezbollah heeft aan Iran een goede vriend

Het is bekend dat Iran en het Libanese Hezbollah sterke banden hebben.

Maar dat betekent niet dat Iran de touwtjes in handen heeft, zeggen beide partijen.

Zaterdag protesteerden ongeveer 2.000 mensen in Amsterdam tegen de Israëlische offensieven in Gaza en Libanon. Tweede-Kamerleden van de linkse oppositie, zoals Harry van Bommel (SP), links op de foto, liepen mee. Foto WFA WFA11:STOP DE OORLOG TEGEN DE PALESTIJNEN :AMSTERDAM;23JUL2006- Foto demonstranten vertrekken vanaf het Beursplein. Uit protest tegen de Israelische aanvallen op Libanon, Gaza en de Westelijke Jordaanoever roept een brede coalitie van bondgenoten op om zaterdag 22 juli te demonstreren in Amsterdam. Diverse prominente politici en maatschappelijke organisaties van de Palestijnse Gemeenschap Nederland tot Een Ander Joods Geluid waarschuwen voor een verder escalerende oorlog in het Midden-Oosten. De demonstratie is op het Beursplein in Amsterdam. WFA/wc/str. Rein van Zanen WFA
Zaterdag protesteerden ongeveer 2.000 mensen in Amsterdam tegen de Israëlische offensieven in Gaza en Libanon. Tweede-Kamerleden van de linkse oppositie, zoals Harry van Bommel (SP), links op de foto, liepen mee. Foto WFA WFA11:STOP DE OORLOG TEGEN DE PALESTIJNEN :AMSTERDAM;23JUL2006- Foto demonstranten vertrekken vanaf het Beursplein. Uit protest tegen de Israelische aanvallen op Libanon, Gaza en de Westelijke Jordaanoever roept een brede coalitie van bondgenoten op om zaterdag 22 juli te demonstreren in Amsterdam. Diverse prominente politici en maatschappelijke organisaties van de Palestijnse Gemeenschap Nederland tot Een Ander Joods Geluid waarschuwen voor een verder escalerende oorlog in het Midden-Oosten. De demonstratie is op het Beursplein in Amsterdam. WFA/wc/str. Rein van Zanen WFA WFA

Naast een bomkrater in de shi’itische wijk Haret Hreik in de Libanese hoofdstad Beiroet staat een uit staal gefiguurzaagde ayatollah Khomeiny. Het sjabloon van de in 1989 overleden grondlegger van de islamitische republiek Iran is doorzeefd met scherven.

In Libanon kijkt niemand op van de aanwezigheid van wijlen de Iraanse leider, en al helemaal niet in Haret Hreik. Even verderop is het ‘kantoor van de vertegenwoordiger van ayatollah Ali Khamenei’, de huidige Opperste Leider van Iran. En midden in de wijk, tussen gebombardeerde gebouwen, staat het kantoor van de officiële Iraanse staatshulporganisatie als enige nog overeind.

Dat Hezbollah in Libanon en Iran sterke banden hebben, is geen geheim. Maar wat de relatie tegenwoordig precies inhoudt, is onduidelijk. In de eerste jaren van de islamitische machtsovername (1979) werd in Teheran actief gewerkt aan de ‘export van de revolutie’. Het deels shi’itische Libanon met zijn burgeroorlog (1975-1990) en Israëlische bezetting was een potentiële nieuwe heilstaat.

Meer dan duizend soldaten van de Iraanse Revolutionaire Garde werden gelegerd in een kamp in de Bekaa-vallei, waar Hezbollah werd opgericht. De Iraanse revolutionaire normen en waarden werden meegenomen. Formeel is de Iraanse ayatollah Khamenei de hoogste leider van Hezbollah. Maar hij heeft gezegd dat hij de dagelijkse leiding overlaat aan secretaris-generaal Sayyed Hassan Nasrallah.

Toen Hezbollah Israël in 2000 verdreef uit Zuid-Libanon werden de banden met Iran niet doorgesneden. De Iraanse ambassade in Beiroet is net als de Amerikaanse een zwaar bewaakt fort. Aan de muur hangen tapijten met afbeeldingen van Khomeiny en ‘Al Quds’, zoals Jeruzalem onder moslims wordt genoemd. Zaakgelastigde Hamid-Reza Dehghani legt uit dat de banden tussen de shi’ieten en Iran altijd erg nauw zijn geweest. Veel invloedrijke shi’itische families in Iran en Libanon zijn via huwelijken verbonden. „Door die diepe relatie denken veel mensen dat Iran hier alles controleert”, zegt hij in zijn werkkamer. „In het begin van de Iraanse revolutie hebben wij Hezbollah geholpen, maar we hebben ze vooral zelfstandigheid geleerd.”

Dat Iran Hezbollah financieel steunt, is zichtbaar aan de ziekenhuizen en andere sociale instellingen in Zuid-Libanon. Iraanse namen verraden vaak de afkomst van de weldoeners. Deze week zei Nasrallah op de televisiezender van Hezbollah, Al Manar, dat Libanon zich geen zorgen hoeft te maken over de wederopbouw. „We hebben vrienden die dat kunnen betalen”, zei hij. Aangezien Syrië – de andere bondgenoot – straatarm is, is het duidelijk dat hij Iran bedoelde.

De voormalige hervormingsgezinde Iraanse vice-president Mohammad Ali Abtahi was van 1994 tot 1997 hoofd van de Libanese afdeling van de Iraanse staatstelevisie. Ook hij wijst op de eeuwenoude culturele en geestelijke betrekkingen tussen Iran en shi’ieten over de hele wereld. „Net zoals de sunnieten dat hebben met Saoedi-Arabië”, zegt hij in Teheran.

Over de militaire rol van Iran in Libanon bestaat meer onduidelijkheid. „Ik was niet verantwoordelijk voor de relaties met Hezbollah, dus ik weet daar niets van”, zegt Abtahi. Dat veel raketten die nu op Israël vallen uit Iran komen, is zeer goed mogelijk, maar niet keihard bewezen.

Vorige week toonde Al Manar beelden van raketten met een lange reikwijdte, die volgens Israël wel uit Iran afkomstig móéten zijn. Veel Israëlische wapens komen uit de VS, zeggen Iraanse critici op hun beurt.

Maar volgens Dehghani levert Iran geen wapens aan Hezbollah en kan Hezbollah ook op andere manieren aan wapens komen. „Tijdens de oorlog met Irak (1980-1988) heeft Iran acht jaar onder een embargo geleefd, maar het kon alles krijgen. Dat geldt ook voor Hezbollah”, zegt hij.

Hezbollah-woordvoerder Mohammad Atif zei vorig jaar dat zijn organisatie niet naar het pijpen van Iran danst. „We gaan geen problemen maken omdat Iran dat wil.” Dehghani onderstreept: „Hezbollah opereert volledig onafhankelijk.”

Volgens Abtahi is het conflict niet toevallig opgelaaid. „Natuurlijk zijn de VS de belangrijkste speler in de huidige discussie over het Iraanse nucleaire programma, en de belangrijkste steunpilaar van Israël”, zegt hij. „Iran heeft nu zijn belangrijkste kaart in het spel gebracht [Hezbollah, red.] Dus ik ga ervan uit dat de druk op Iran zal toenemen.”

Kay Armin Serjoei heeft vanuit Teheran bijgedragen aan dit artikel.