Dreigende Apocalypse Now in Libanon

Hezbollah heeft de overreactie van Israël doorzien en zich daarop voorbereid. Het conflict moet de hele regio inspireren, concludeert Amal Saad-Ghorayeb.

Wat bezielde Hezbollah in hemelsnaam om twee Israëlische soldaten te ontvoeren en een vergelding uit te lokken die kinderen tot wees maakt en overal om ons heen gebouwen doet instorten?

Als wetenschapper die een groot deel van zijn carrière heeft besteed aan het volgen van Hezbollah, heb ik een eenvoudig antwoord. Ik ben er zeker van dat Hezbollah een dergelijke reactie voorzien, zij het misschien niet verwacht had. Door de zuiderbuur de provoceren, wist Hezbollah dat het Israël met een verschrikkelijke keuze zou confronteren.

Hezbollah is een populaire sociale beweging, en is zich er goed van bewust alleen te kunnen worden vernietigd als het Israëlische leger bereid is over te gaan tot massamoord, genocide, etnische zuivering – bedenk zelf maar welke onsmakelijke term u wilt gebruiken – jegens de hele shi’itische gemeenschap.

Israël zal niet kunnen winnen zonder een religieuze groepering van de aardbodem weg te vagen. En hoe kwaad de Israëliërs ook mogen zijn, er zullen velen onder hen zijn die die mogelijkheid onverteerbaar vinden, gezien de historische referenties. Dat is waar Hezbollah op gokte, toen haar strijders Eldad Regev en Ehud Goldwasser gevangennamen in de buurt van de Libanese grens.

Zonder mijn buren ongerust te willen maken, die net aan het wennen zijn aan het nachtelijke spervuur van Israëlische raketten, kan ik niet anders dan het conflict in apocalyptische termen schetsen. Wat begon als een chirurgische militaire operatie van een betrekkelijk kleine organisatie, is veranderd in een strijd om het bestaan, die het hele politieke landschap van het Midden-Oosten kan transformeren. Hezbollah is nu waar ze zijn wil: in het middelpunt van de aandacht van de internationale gemeenschap.

Ik heb dit scenario al elf jaar zien aankomen, door mijn interviews met politieke, media- en veiligheidsfunctionarissen van Hezbollah. En zij hebben mij een kijkje gegund in de beweegredenen van de partij, die veel verder gaan dan de gevangenenruil waar zij het publiekelijk over heeft.

Het is waar dat Hezbollah 2006 „het jaar van de terugkeer van de gevangenen” had genoemd en gewaarschuwd had van plan te zijn Israëliërs te ontvoeren om de vrijlating van drie in Israël vastzittende Libanezen te bewerkstelligen. Maar het kidnappen van deze twee soldaten vormt ook een weerspiegeling van Hezbollah’s bredere doelstellingen – zowel wat betreft de binnenlandse politieke agenda als wat betreft de regionale strategische bedoelingen.

Op het binnenlandse vlak is Hezbollah erin geslaagd zichzelf te integreren in het Libanese politieke systeem, met twee ministers en veertien parlementsleden. Maar de beweging heeft ook altijd graag anderen overtuigd van het belang van haar verzet en van de weergaloze doeltreffendheid van haar afschrikwekkende vermogens ten aanzien van de dreiging van Israël.

En Israëls huidige aanvallen hebben Hezbollah onbedoeld de kans gegeven om beide punten te onderstrepen: dat Israël de gevaarlijkste vijand van Libanon blijft, en dat Hezbollah de enige kracht is die Israël kan weerstaan. De onmacht van de Libanese regering om de crisis in goede banen te leiden, in combinatie met de vleugellamheid van het leger, benadrukt dat alleen maar.

Het is Hezbollah gelukt haar regionale belang te vergroten, waardoor de beweging zich op hetzelfde niveau heeft genesteld als Iran, Syrië en Hamas – de ‘as van de terreur’ in Israëls bewoordingen. In dat licht bezien is Hezbollah’s confrontatie met Israël niet alleen een defensieve overlevingsstrijd (in reactie op de zowel door Israël als de Verenigde Staten uitgesproken intentie om de organisatie te elimineren), maar ook een poging om de mythe van de Israëlische onoverwinnelijkheid te vernietigen (hetgeen verklaart waarom Israël dit conflict eveneens in existentiële termen beziet).

Bovenal hoopt Hezbollah echter een nieuw precedent te scheppen in de Arabische wereld, zoals zijn leider Nasrallah onthulde in een televisietoespraak. Hij karakteriseerde zijn beweging als een „speerpunt van de umma (islamitische gemeenschap van gelovigen),” en verklaarde dat het conflict „Libanon overstijgt. [...] Het is het conflict van de umma,” waarvan het succes of het falen zijn weerslag zou hebben op de hele regio. Met andere woorden: Hezbollah moet als inspiratie dienen, als voorbeeld van stoutmoedige actie tegen Israël en, in het verlengde daarvan, tegen de Arabische regimes die zich met de VS en Israël hebben verbonden.

Als er zoveel op het spel staat, ligt het voor de hand dat Hezbollah de overreactie van Israël heeft voorzien en zich daarop heeft voorbereid. Het dagelijkse vertoon van haar langeafstandsraketten is méér dan een loze oefening in psychologische oorlogsvoering. In mijn hoofd weerklinken de woorden van een Hezbollah-functionaris. Hij vertelde me dat de voortdurende anti-zionistische uitspraken van de Iraanse president Ahmadinejad, in samenhang met de verzekering door de hoogste Iraanse geestelijke leider Khamenei dat Hezbollah nooit zal ontwapenen, de beweging het vertrouwen hebben gegeven dat ze de strijd „maandenlang” kan volhouden.

Hezbollah weet haar raketten dieper te laten doordringen op Israëlisch grondgebied dan ooit tevoren. Het brengt de oorlog voor de Israëliërs steeds dichterbij, in de hoop dat zij hun regering onder druk zullen zetten om tot een onvoorwaardelijke wapenstilstand op te roepen. En het wil het Israëlische leger demoraliseren, zo vertrouwde een Hezbollah-functionaris mij toe.

Het is moeilijk hier vandaag de dag de publieke opinie te peilen. Uit de gespreksflarden die ik oppik, maak ik op dat de mensen net als vóór de oorlog in twee kampen verdeeld zijn. Aan de ene kant staan degenen (vooral niet-shi’ieten) die de schuld voor de verwoesting van Libanon door Israel zonder omwegen bij Hezbollah neerleggen, omdat die is begonnen met vechten. En aan de andere kant staan degenen (vooral shi’ieten) die ervan overtuigd zijn – zoals iemand tegen me zei – dat „we tot de dood moeten doorvechten”.

Maar er zijn ook veel mensen daartussenin, wier aanvankelijke woede tegen Hezbollah is vervangen door woede tegen Israël. Die gevoelens herinneren mij aan 1982, toen de Israëlische invasie van Libanon tot de geboorte van Hezbollah leidde.

Gezien haar huidige positie van kracht, is Hezbollah niet van zins genoegen te nemen met minder dan haar oorspronkelijke eis van een gevangenenruil, zoals Nasrallah bevestigde in een recent interview op Al-Jazeera. Waarom zou Hezbollah instemmen met één van de diplomatieke oplossingen die momenteel de ronde doen?

Het idee van het inzetten van het Libanese leger in het zuiden van het land, om te dienen als buffer tussen Israël en Hezbollah, zou neerkomen op de militaire neutralisering van de partij. En het plan om daar multinationale troepen te stationeren is nog vergezochter, omdat Hezbollah en de shi’itische gemeenschap die als bezettingsmacht zouden zien.

Maar lijdzaam toezien hoe Israël de militaire infrastructuur van Hezbollah verzwakt, heeft net zulke ernstige gevolgen. Als er iets gevaarlijkers is dan een sterk Hezbollah, is het een zwak Hezbollah. Men kan zich goed indenken wat er zou gebeuren als de organisatie haar leiderschap zou kwijtraken en ondergronds zou moeten opereren met de overgebleven wapens, terwijl de shi’itische gemeenschap zou overlopen van haatgevoelens jegens Israël, de Verenigde Staten en de regering die zij als verrader ziet. Zoals een Hezbollah-lid zei: „Dan breekt de hel pas goed los.” Hetgeen ons doet beseffen dat, ook al was het een slechte week, we de ‘hel’ nog niet hebben gezien.

Amal Saad-Ghorayeb, auteur van ‘Hizbu’llah: Politics and Religion’, doceert aan de Libanese Amerikaanse Universiteit in Beiroet. © L.A. Times/Washington Post