Het nieuws van 23 juli 2006

Grammatica bestaat niet 3

Naar aanleiding van het artikel `Grammatica bestaat niet` (W&O 10 juni) zou ik het volgende willen opmerken. Natuurlijk bestaan er, zoals Adele Goldberg opmerkt, vele constructies in elke taal zoals `house by house` in het Engels. Zelfs zoveel dat zij wellicht het merendeel van elke tekst uitmaken. Goldberg trekt daaruit de conclusie dat er geen wezenlijk onderscheid bestaat tussen de grammatica en het lexicon. Alles is een `lexicale constructie`, ook zinnen. Maar zoals vele enthousiaste voorstanders van een (zogenaamd!) nieuw idee, blijkt ook Goldberg het kind met het badwater te hebben weggegooid in haar conclusie dat `grammatica niet bestaat`, en dus zeker niet - waar het haar hoofdzakelijk om gaat - de universele grammatica. Ten eerste is de universele grammatica geen `grammatica`. De universele grammatica is een theoretisch stelsel van beperkingen ingegeven door het begrip `mogelijke taal`. Uw verslaggever zit er dus (met ongeveer veertig jaar) naast wanneer hij de universele grammatica karakteriseert door middel van het volgende voorbeeld: `Chinees lijkt wel niet op het Engels maar als je maar diep genoeg graaft en ver genoeg abstraheert vind je uiteindelijk hetzelfde basispakket aan heldere regels`. De universele grammatica bevat geen `regels`, helder of niet. Zoals gezegd behelst zij een reeks principes, verdeeld over een aantal modules, die theoretisch model staan voor een drastische beperking van ieders gigantische taalverwervingstaak. Ten tweede verschilt zo`n grammatica in wezen niet van verklarende beschrijvingen van andere cognitieve vaardigheden: als ik iemand een hand geef doe ik dat met uitgestrekte vingers, niet met een vuist. De vraag is: waarom niet? Iemand die daarop antwoordt: `Omdat niemand dat doet; dat wordt zo geleerd` begrijpt het probleem niet of wordt om andere, wellicht ideologische, redenen verhinderd die vraag überhaupt te stellen.