Kabinet valt, CDA en VVD willen verder

Premier Balkenende heeft vanmorgen rond half elf het ontslag van de drie bewindslieden van D66 aangeboden. Hij stelde verder de portefeuilles van hemzelf en de overige kabinetsleden ter beschikking.

Balkenende verliet daarvoor vanmorgen de zitting van de ministerraad, bijeengekomen voor extra beraad na de val van het kabinet. De koningin zal in een zogeheten consultatieronde vandaag de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer, Timmerman-Buck en Weisglas, ontvangen voor advies. Morgen volgen de voorzitters van de Tweede-Kamerfracties.

Het kabinet viel gisteren aan het einde van de middag. De drie bewindslieden van D66-huize namen ontslag, nadat in de vroege ochtend de D66-fractie het vertrouwen in minister Verdonk (Vreemdelingenzaken, VVD) had opgezegd. De aanleiding was het debat over de nationaliteit van voormalig Tweede-Kamerlid Ayaan Hirsi Ali (VVD). Verdonk moest terugkomen op haar eerdere besluit dat Hirsi Ali nooit een Nederlands paspoort zou hebben gehad. Toen Verdonk weigerde op te stappen, zegde D66 het vertrouwen in het kabinet op. Gistermiddag dienden de ministers van D66, Brinkhorst (Economische Zaken) en Pechtold (Bestuurlijke Vernieuwing), hun ontslag in. Daarop stelden de overige ministers en staatssecretarissen hun portefeuille ter beschikking. De kabinetsleden van CDA- en VVD-huize zullen de komende tijd demissionair zijn.

Coalitiepartijen CDA en VVD willen na een consultatieronde door koningin Beatrix het liefst een zogeheten rompkabinet vormen, dat een volwaardige begroting voor 2007 voorbereidt. Daarna kunnen er volgens de christen-democraten vervroegde verkiezingen komen. Premier Balkenende liet gisteren in de Tweede Kamer ook zijn voorkeur blijken voor vervroegde verkiezingen.

Vice-premier Zalm (Financiën, VVD) wil dat zo snel mogelijk weer een missionair kabinet aantreedt dat met Prinsjesdag een volwaardige begroting voor 2007 presenteert. Het huidige kabinet was volgens hem juist bezig met een „heel mooie begroting”. CDA-fractievoorzitter Verhagen en zijn VVD- collega Rutte benadrukken dat het hervormingsbeleid van het kabinet de komende tijd moet worden voortgezet. De teleurstelling bij CDA en VVD over het optreden van coalitiegenoot D66 is groot.

De juist vandaag aangetreden VVD-fractievoorzitter Mark Rutte noemde het optreden van D66 „schandalig”. Verhagen heeft begrip voor de D66-bewindslieden. Die konden volgens hem na het intrekken van het vertrouwen in het kabinet door fractieleider Lousewies van der Laan niet anders dan aftreden.

De oppositie ziet niets in lijmpogingen of de vorming van een minderheidskabinet. Volgens PvdA-leider Bos is een nieuw kabinet noodzakelijk. „De kiezer moet zich daarover uitspreken, liefst al in het najaar”, aldus Bos. Ook GroenLinks en de SP willen snel verkiezingen.