Zorggedrag verandert niet door no-claim

De invoering van de no-claim heeft volgens verzekerden geen effecten op terugdringing van hun eigen zorggebruik. Dat concluderen onderzoekers van het Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg Nivel. In een representatieve steekproef onder voormalig ziekenfondsverzekerden, die vorig jaar al met de no-claim te maken kregen, zegt 97 procent van de ondervraagden dat invoering van de no-claim hun gedrag niet veranderd heeft.

In een artikel dat vanavond op de website van Medisch Contact verschijnt, schrijven de onderzoekers dat respondenten vooral dachten dat anderen hun zorggedrag wel zouden aanpassen. „Kennelijk denken mensen van zichzelf dat ze alleen gebruik maken van medische zorg als dat noodzakelijk is, maar dat andere mensen daar minder zorgvuldig mee omgaan.”

In alle zorgverzekeringen in Nederland is een verplichte no-claim van 255 euro opgenomen. Verzekerden die geen „zorgkosten” maken (huisartsen en zwangerschapskosten tellen voor de bepaling daarvan niet mee) ontvangen dat bedrag jaarlijks terug. Wie minder dan 255 euro aan zorg kwijt is, ontvangt de rest terug. Wie meer dan dat bedrag kwijt is, krijgt niets terug.

Nivel onderzocht of het aantal verwijzingen naar de medisch specialist veranderde, een mogelijke indicatie voor veranderingen in het zorggedrag. Die daalde voor voormalig ziekenfondsverzekerden, maar de onderzoekers betwijfelen of dat door de no-claim komt. Dergelijke dalingen kwamen in het verleden eerder voor. De onderzoekers schrijven dat er op basis van de vragen aan respondenten en cijfers over artsenbezoek „geen overtuigend bewijs” is voor de werking van de no-claim.

Minister Hoogervorst schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat er „mogelijk” sprake is van een „bescheiden” gedragseffect. Het onderzoek waar hij zich op baseert maakt onder meer gebruik van de gegevens van Nivel, zegt Nivel-onderzoeker Judith de Jong.

De minister benadrukt in zijn evaluatie dat de no-claim er ook voor zorgt dat de overheid minder geld kwijt is aan zorg, en dat mensen zich bewuster worden van de kosten van zorg.

De Tweede Kamer debatteert morgen met minister Hoogervorst over de effecten van de invoering van het no-claimsysteem.