Spanje vreest overvallers uit het oosten

Een golf gewelddadige inbraken in rijke woonwijken aan de Spaanse oostkust heeft voor een angstpsychose gezorgd. De daders komen uit Oost-Europa volgens de politie.

Iemand moet financieel adviseur Juan José R.M. in de gaten hebben gehouden toen hij vorige maand ’s avonds laat uit de bar van het clubhuis in de woonbuurt Vallpineda bij Sitges naar huis wandelde. Want voor de deur van zijn chalet werd hij opgewacht door vijf gemaskerde mannen met pistolen. Binnen sloegen ze hem met zijn eigen golfclubs dusdanig in elkaar dat hij vertelde waar ze 180.000 euro aan geld en juwelen konden vinden.

De Spaanse oostkust bevindt zich in de greep van een angstpsychose na tientallen roofovervallen in villa’s en chalets. Strak georganiseerde bendes, volgens de politie van Roemenen, Kosovo-Albanezen en inwoners van Bosnië-Herzegovina, hebben het daarbij gemunt op de kapitaalkrachtige klasse die woont in losstaande huizen buiten de grote steden. De slachtoffers worden nauwgezet geselecteerd en bestudeerd. Er wordt bruut geweld gebruikt.

Vooral dat laatste heeft voor grote opschudding gezorgd in de dorpen en stadjes in Catalonië en Valencia. „In ons land hebben dieven altijd een zeker respect voor het slachtoffer gehad”, zo verklaarde een politiemedewerker. De nieuwe bendes uit het oosten, waarvan wordt vermoed dat zij zijn samengesteld uit ex-militairen en -agenten, gaan echter anders te werk.

Twee weken na de overval in Vallpineda werd even verderop in Sitges een bouwondernemer in zijn huis met een honkbalknuppel in elkaar geslagen. Nog dezelfde week nam een bende overvallers in een dorp nabij Reus een winkelier in cadeauartikelen een uur lang onder handen, waarbij ze hem een oor en een aantal vingers dreigden af te snijden. „Het was als in een griezelfilm”, verklaarde het slachtoffer na afloop.

Vallpineda is nog steeds angstig, vertelt Augusto Sitjà, die optreedt als secretaris van de coöperatie van huizeneigenaren van de woonbuurt. Zelf woont hij schuin tegenover het slachtoffer. De operatie moet zorgvuldig zijn gepland: in de smalle straat is geen boom waar de overvallers achter konden schuilen. Op schreeuwafstand bevinden zich zeker vijf huizen.

Vallpineda is zo’n typische urbanización zoals Spanje er vele kent. Een woonwijk gebouwd tegen een heuvel aan de rand van Sitges, losstaande huizen met overdadig bloeiende bougainville en tuinen vol cactussen en palmbomen. Vier ingangen, eigen watervoorziening, eigen vuilnisophaal en sportclub. De laatste jaren zijn huizenprijzen in Vallpineda tot astronomische hoogten gestegen en zijn de bewoners een stuk kapitaalkrachtiger geworden.

Al meer dan dertig jaar kent Vallpineda zijn eigen particuliere bewaking, vertelt Sitjà. Veel buurtbewoners hebben hekken, alarminstallaties en honden. Maar de professionals uit het oosten laten zich hier niet door tegenhouden. „We gaan nu hekken plaatsen rond de hele buurt en meer bewaking huren”, zegt Sitjà. Het zal vooral voor een psychologisch gevoel van veiligheid moeten zorgen, zo denkt hij. „Dit soort bendes houd je zelfs met satellietbewaking niet tegen.”

In een aantal gevallen ontmantelden de bendes op deskundige wijze de alarminstallaties. De SIM-kaart van het draadloze waarschuwingssysteem werd gebruikt in hun eigen mobiele telefoons. De beroofde eigenaar kreeg zo later een rekening van 900 euro voor telefoontjes naar Roemenië.

De frustraties hebben zich inmiddels gericht op politie en justitie. Veel te weinig agenten, gevangen bendeleden die na een paar nachten cel vrijkomen, zo laat de kritiek zich samenvatten. Een slachtoffer in Valencia dat twee van zijn overvallers met een pistool doodschoot kan op brede sympathie rekenen. Sitjà heeft een comité van buurtbewoners opgericht dat de politici om meer veiligheidsmaatregelen en strengere straffen moet vragen.

De reeks gewelddadige overvallen heeft er wel toe geleid dat de drie verantwoordelijke korpsen, de Guardia Civil, de nationale politie en de regionale Mossos d’Esquadra, voor het eerst gegevens met elkaar uitwisselen. Daaruit bleek dat meer dan de helft van de overvallen voor de rekening van een en dezelfde bende komt. Het korps van de Guardia Civil werd uitgebreid met 700 extra krachten. Eén bende van 18 Kosovo-Albanezen is opgerold. Maar gevreesd wordt dat de nieuwe overvallers uit het oosten blijven komen. „Dit zijn criminelen uit de eerste divisie”, vermoedt Sitjà. „Die weten waar ze het makkelijkst kunnen werken.”