Het gaat de Thai niet meer om karma

Thailand heeft zich hersteld na de Aziatische bankencrisis en de tsunami. Het land droomt ervan onderdeel te zijn van de echte wereldeconomie. De toerist blijft belangrijk maar de inwoners zelf beginnen ook mee te tellen.

Zakencentrum van de Thaise hoofdstad Bangkok. De helft van alle inwoners van Thailand heeft inmiddels een mobiele telefoon. Foto AFP Evening traffic makes its way through the commercial hub in central Bangkok, 15 May 2006. High oil prices and sagging consumer confidence pushed down April auto sales in Thailand by 4.6 percent year-on-year. Overall, auto sales in the first four months of the year are still up by 0.4 percent over last year, with some 223,330 vehicles sold. AFP PHOTO/Saeed KHAN
Zakencentrum van de Thaise hoofdstad Bangkok. De helft van alle inwoners van Thailand heeft inmiddels een mobiele telefoon. Foto AFP Evening traffic makes its way through the commercial hub in central Bangkok, 15 May 2006. High oil prices and sagging consumer confidence pushed down April auto sales in Thailand by 4.6 percent year-on-year. Overall, auto sales in the first four months of the year are still up by 0.4 percent over last year, with some 223,330 vehicles sold. AFP PHOTO/Saeed KHAN AFP

De kunstleren bal die dezer dagen rondgaat in Duitsland komt dicht bij de moderne Thaise droom. Het ontwerp komt van Teamgeist van Adidas in Duitsland, het ventiel uit India, het binnenkatoen uit Vietnam, het kunstleer uit Zuid-Korea en de eindproductie inclusief de bijzondere lijm is gedaan in een rustig vissersdorpje aan de kust onder Bangkok, in Sri Racha. En wel door een Japans-Thais bedrijf dat met duizend mensen – voornamelijk vrouwen – de hypermoderne bal produceert en met 3.500 gesimuleerde trappen per bal de kwaliteit test. Tien miljoen stuks zijn er al besteld.

Het is de droom om onderdeel te zijn van de echte wereldeconomie, verbonden met hoogwaardige partners, modern en een beetje deelgenoot van mondiale glamour. Het drama van de Aziatische bankencrisis van 1997, die begon met het omvallen van banken in Bangkok en van de munt, de baht, lijkt een ver verleden. Thailand produceerde na de heftige terugval in het begin van dit decennium weer groeicijfers van boven de 6 procent.

Onder aanvoering van de populistische zakenman en miljardair Thaksin Shinawatra en zijn eigen politieke partijmachine Tai Rak Tai – Thai houden van Thai – kreeg het land nieuwe impulsen. Hij liberaliseerde de economie, privatiseerde bedrijven en voerde op het platteland een keynesiaanse politiek van microkrediet en vergroting van de landbouwproductie.

Het wondermiddel van deze combinatie is weliswaar een beetje uitgewerkt en door de hoge olieprijzen is het groeipercentage onder de 5 procent gezakt, maar de kwalitatieve sprong voorwaarts is gebleven. De infrastructuur verbetert zienderogen en de moderne dienstensector heeft zich definitief in dit voormalige ontwikkelingsland genesteld. De helft van de bevolking heeft inmiddels een mobieltje op zak.

Aan de oude Chulalongkom-universiteit doceert professor Thitinan Pongsudhirak, een gretige jongeman die veel onderzoek heeft verricht naar de baht-crisis van 1997. Hij is allesbehalve een fan van de omstreden en belaagde premier maar moet toegeven dat „de combinatie van economische efficiëntie en stimulering van het platteland een geweldige route blijkt te zijn geweest uit de crisis”.

Thailand werd voorheen geleid door een traditionele, onderling wedijverende middenklasse van bureaucraten en militairen, maar „met Thaksin wordt het land voor het eerst geleid door zakenlieden, door nieuwe rijken”. Het gaat niet meer over karma maar over geld verdienen en de premier zelf geeft het voorbeeld met zijn recentelijk voor 1,5 miljard euro verkochte telecombedrijf.

Het is tegelijkertijd dit ietwat vulgaire populisme dat de middenklasse in de miljoenenstad Bangkok zo intens tegen deze premier in het geweer heeft gebracht. Pongsudhirak: „Het is allemaal corrupt. Vroeger maakte het leger er dan op een goed moment wel een einde aan, maar dat gaat zomaar niet meer. Ik ben ook een beetje ambivalent want onze stedelijke middenklasse had altijd minachting voor de boeren en die hebben nu een politieke stem gekregen.” In feite, zo analyseert hij, zit Thailand midden in een moderne sociale strijd die bij de ontwikkelingsfase hoort, die van de nieuwe telecomrijken samen met het platteland tegen de traditionele middenklasse van functionarissen, voorname families en universitaire elite.

Thailand is een belangrijke rijstexporteur en ’s werelds grootste producent van rubber. Maar toch zijn het industrie en dienstverlening die de overige 90 procent van het bruto binnenlands product voor hun rekening nemen: banken, telecom, elektronica, halfgeleiders, textiel.

Het toerisme heeft met de tsunami van 2004 een klap gekregen. De geplande groei met 10 procent kwam er vorig jaar niet, maar op jaarbasis bleef die desondanks stabiel. Dit jaar zet het bureau voor toerisme alweer in op een groei van meer dan 5 procent. Gemikt wordt op 14,2 miljoen buitenlandse bezoekers. Het lukt de Thaise kustprovincies nog altijd om een brede variëteit aan publiek te trekken: golfers, natuurliefhebbers, zonaanbidders, backpackers en sekstoeristen.

Een schaduw werpt de nu al maanden voortslepende politieke crisis in het land. Tot nu toe heeft de economie er weinig van gemerkt en draaien instituties als de Centrale Bank op volwassen wijze verder. De bank verhoogde pas nog tegen de zin van de regering de rente en handelt hierbij in de geest van het Amerikaanse stelsel met een scherp oog voor monetaire stabiliteit. Volgens professor Pongsudhirak is het respect voor toezichthoudende instituties nog altijd groot, maar „dit gaat ons allemaal raken als de politieke verwarring toeneemt”.

Begin dit jaar werd in Bangkok het zoveelste winkelcentrum geopend: Siam Paragon, met 500.000 vierkante meter oppervlak het grootste van het land. Alles is er: schoenen van Guiseppe Zanotti en Christian Loubourtin, modeaccessoires van Massimodutti en Kate Spade en auto’s van Maserati.

Dat was een half jaar geleden, tijd weer voor nieuwe superlatieven. Volgende maand gaat Central World open, met 30 procent meer winkelruimte. Het winkelcentrum rekent op 150.000 bezoekers per dag, van wie 100.000 Thai en 50.000 buitenlanders, expats en toeristen. Met andere woorden: de toerist blijft belangrijk, maar de inwoners van Thailand zelf beginnen stevig mee te tellen.