het beeld

Slechts weinig televisiekijkers lijken zich te realiseren dat er na de zomer, als het zogeheten programmeringsmodel ingevoerd is, geen Nederland 3 meer zal bestaan. Maar behalve de progressief-culturele zender verdwijnt ook het confessionele Nederland 1. De drie door het christendom geïnspireerde omroepen moeten samen met de andere religieuze zendgemachtigden, de VPRO, Catherine Keyl en ieder ander die verdieping of debat wil brengen het tweede net gaan delen.

Hoe ver het al gekomen was met de integratie van verschillende christelijke denominaties bleek gisteren wel, toen de EO een Amerikaans docudrama uitzond over een zeer katholieke heilige. Het van Faith and Values Media gekochte portret Reluctant Saint: Francis of Assisi (Pamela Mason Wagner, 2003) was weliswaar bewerkt en licht ingekort, toch zagen we in een gedramatiseerde reconstructie bij de erflaters van de beeldenstorm hoe Sint Franciscus in de kapel van San Damiano knielde voor een kruisbeeld dat tot hem sprak: „Ruim mijn huis op!” Ook werd in het licht van een zonsondergang verbeeld hoe Franciscus van een engel de Vijf Verwondingen van de Gekruisigde Christus ontving. Gelukkig lichtte de theoloog Donald Spoto, op wiens gelijknamige biografie Reluctant Saint gebaseerd is, toe dat we het wonder van die stigmata kunnen duiden als open wonden van de lepra die Franciscus opliep door zich als bedelmonnik onder de armen te begeven.

Spoto is een andere vreemde eend in de bijt. Zijn achttien eerdere biografieën golden meer eigentijdse iconen als Marilyn Monroe, Jackie Kennedy en Alfred Hitchcock als sadomasochist. Hij wil niet dat Franciscus blijvend geïnterpreteerd wordt als hippie die met de vogels sprak, een soort van middeleeuwse dr. Dolittle. Toch herkennen we in de tot inkeer gekomen losbol van deze documentaire heel in de verte ook een soort Arie Boomsma, voormalige basketballer en fotomodel die nu voor de EO jongerenprogramma’s presenteert. Inderdaad, Franciscus (1181/82-1226) lijkt van alle heiligen het meest op Jezus zelf, maar in dit portret is hij ook een profeet van de ophanden zijnde renaissance en een voorloper van de reformatie. De meest protestantse heilige dus, maar ook iemand die op begrip kon rekenen van de zeer op macht beluste paus Innocentius III. Je kunt met Franciscus eigenlijk alle kanten op, van mysticus tot maatschappijhervormer.

Wat de Evangelische Omroep ook moet aanspreken is Franciscus’ bevindelijkheid. Hij zocht naar het echte, authentieke geloof en werd op zeker moment wedergeboren christen. Toen God hem in San Damiano aanraakte, moet dat een vergelijkbare ervaring zijn geweest met die van Wilma Nanninga, chef Showpagina van De Telegraaf, die in opdracht van de EO naar God zocht en Hem helemaal in zich voelde.

Dat kon allemaal op Nederland 1, samen met katholieke kritiek op The Da Vinci Code, boeddhistische meditatie, islamitische gebeden, joodse humor en zelfs humanistische zelfreflectie. Het wordt dringen op het ene net dat ook nog eens documentaires, kunstprogramma’s en publiek debat moet gaan brengen. Misschien blijven uiteindelijk alleen de meer extreme stromingsrepresentanten over, zeg Wilma Nanninga en Andries Knevel.