Casanovas danst gruwelijk verhaal

Voorstelling: Compagnie Morespace: Le Corps Deporté. Choreografie: Michel Casanovas. Gezien 19/6, Bellevue Amsterdam Herh. vandaag. Inl: 020-7882100

Mag je van de holocaust kunst maken? Die vraag heeft zo’n beetje alle naoorlogse filosofen beziggehouden. Theodor Adorno zei: „Er is geen poëzie mogelijk na Auschwitz” en Sem Dresden ploos het onderwerp uit in zijn studie Vervolging, Vernietiging, Literatuur. Twee generaties later is er de Franse choreograaf Michel Casonavas die in de voorstelling Le Corps Deporté – voyage d’un cheminot het verhaal van zijn eigen grootvader vertelt. Het is een ode aan zijn opa die in 1944 op transport werd gesteld naar Dachau, overleefde, bij thuiskomst een jaar lang zweeg en zijn leven weer oppakte tot hij in 1969 stierf aan een hartaanval.

Casanovas danst solo, geflankeerd door muzikant Pierre Favre die met strijkstok en drumstel het geluid verzorgt. Hij drentelt wat over het toneel dat bezaaid is met papiertjes, die al snel symbool blijken voor de briefjes die gedeporteerden vanuit de trein naar huis schreven. Casanovas heeft aan Japanse butoh gedaan, maar het lijkt eerder een stijlelement dan een innerlijke noodzaak. Af en toe duikt hij (naakt) over de filmbeelden heen die op de vloer geprojecteerd worden, hij steekt een vuurtje aan en mimet hoe je als geketende gevangene loopt. Op de beelden is ook te zien hoe Casanovas voor de barakken van Dachau danst en hij interviewt zichzelf. Ook Shoah-achtige interviews met opa’s lotgenoten van de grootvader worden ruimschoots getoond.

Voegt de dans iets toe aan de gruwelijk kampverhalen? Worden de herinneringen van grootvader Cruzet nu kunst? Sem Dresden indachtig is een waardeoordeel een heikel punt. Maar Casanovas maakt geen grote kunst. De werkelijkheid is zoveel sterker en dramatischer dat zeker de illustratieve bewegingen en simpele dramaturgie van Casanovas weinig nieuwe gezichtspunten of nieuwe emoties opleveren. De levensechte oude mannen op film zijn indrukwekkend. Het is de verdienste van Casanovas dat in Le Corps Deporté de verhalen weer gehoord worden.