Onteigening van bezit

Sinds Amerika de Koude Oorlog heeft gewonnen, is de roep om onteigening van particulier bezit enigszins verstomd. Nu het economisch liberalisme met zijn geloof in marktwerking de mondiale staatsgodsdienst is geworden, ziet men uitsluitend nog heil in het privatiseren van collectief bezit.

Waar je vroeger nog wel eens hoorde dat alle productiemiddelen eigenlijk in handen van het volk zouden moeten zijn, wil iedereen nu alles zo snel mogelijk weggeven aan multinationals. Want volgens het enig ware geloof komt het pas goed als er een raad van commissarissen aan te pas komt en managers en een beursnotering en winstoogmerk.

Het is merkwaardig dat het geloof in het economisch liberalisme zo algemeen wordt aanvaard terwijl een kind kan begrijpen dat de belangen van de multinationals niet de onze zijn. Zij zijn ervoor om winst te maken, wij om te betalen. Belangrijker is het misschien nog wel dat we niets meer te zeggen hebben over wat we uit handen hebben gegeven. In een democratie is een bedrijf dat eigendom is van de staat ook eigendom van de kiezers. Als er iets mis is met de stroomvoorziening, kan het parlement de verantwoordelijke minister tot de orde roepen en kunnen wij bij de volgende verkiezingen besluiten op een andere partij te stemmen. Maar wanneer elektriciteit is geprivatiseerd, kunnen we alleen nog maar betalen en onze mond houden. Volgens de theorie zouden we dan naar de concurrent kunnen gaan. Maar de theorie werkt niet in de praktijk.

Want natuurlijk gaat dit stukje eigenlijk over de Nederlandse Spoorwegen. Er was eergisteren wederom een landelijke storing die duizenden passagiers heeft gedupeerd. Intussen kunnen we erop wachten tot dat weer gebeurt. Er zullen opnieuw treinen ontsporen bij Amsterdam CS. En de toestand op het spoor zal steeds onveiliger worden omdat het niet in het belang is van een geprivatiseerd bedrijf zonder concurrentie om te investeren in veiligheid. En wij kunnen er niets van zeggen. Wij kunnen niet eens een minister wegstemmen. De NS dient onverwijld te worden onteigend.

Ilja Leonard Pfeijffer

Dichter en romancier