Beste Dieudonné,

Vorige maand ontmoetten wij elkaar in Goma. Het maakte diepe indruk op me eindelijk de stad te ervaren die voor mij de belichaming was van geweld, vluchtelingenkampen, cholera en vulkaanuitbarstingen. Het recente verleden drukte op me: vier miljoen doden in zes jaar. Het dodelijkste conflict sinds de Tweede Wereldoorlog. En toen ik bij je was, liepen de spanningen in de regio opnieuw hoog op. Alle redenen om somber te zijn over de toekomst van het gebied.

Maar terug in het vliegtuig flitste het door me heen dat een tweede Congolese oorlog kan worden voorkomen: er zijn al zoveel initiatieven. We moeten ze alleen herkennen en ondersteunen. Kleine stapjes nu – van individuele mensen zoals jij met je onafhankelijke radiostation – kunnen uiteindelijke grote stappen voor de vrede op een heel continent zijn. Ik zie de krantenkop ‘Vrede in Afrika’ uit 2030 al voor me.

Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. Om een voorbeeld te noemen: op de terugweg vloog ik over de West-Soedanese regio Darfur heen. Daar is nu al drie jaar lang een verschrikkelijke burgeroorlog gaande. De Afrikaanse Unie probeert de vrede te handhaven, maar uit eerste hand heb ik gehoord dat in het begin de missie slecht uitgerust was. Volgens mij zou het enorm helpen als de Westerse landen de Afrikaanse Unie zouden ondersteunen.

Ik spreek regelmatig een Nigeriaanse student. We hadden het laatst over de mogelijke derde termijn van zijn president Obasanjo. Over Museveni van Oeganda, die de grondwet liet veranderen om nog een termijn te kunnen regeren, was iedereen woedend. Over Obasanjo hoorde je niemand. Maar het Nigeriaanse parlement stak een stokje voor de derde termijn. Een voorbeeld van democratie in Afrika!

Weet je nog dat ik het boek America in the Age of Genocide van Samantha Power aan het lezen was? Ik las je die passage voor waarin ze schrijft hoe Amerikaanse parlementariërs pas betrokken raken bij landen als ze er zelf geweest zijn. Wat vind je van het idee van verplichte veldbezoeken voor euro- en afro-parlementariërs? Als ik niet bij je in Oost-Congo was geweest dan was ik ook nooit zo betrokken geweest.

Nu ik toch op gang begin te komen, stel je voor dat al die miljarden euro’s en dollars die door de Congolese president Mobutu op buitenlandse rekeningen zijn gezet teruggevonden zouden worden in een of ander witwasparadijs. En weet je nog dat ik zo geschokt was over de kindsoldaten bij jullie? Ik dacht dat die altijd werden weggeroofd bij hun ouders. Het bleek gewoon een overlevingsstrategie van de familie: een bron van inkomsten. Stel nou dat jullie al die miljarden zouden investeren in leraren en vakopleidingen; volgens mij zou het aantal kindsoldaten afnemen.

Dieudonné, ik denk echt dat dit soort kleine veranderingen grote gevolgen kunnen hebben. Historici zeggen dat aan het eind van de Eerste Wereldoorlog de zaadjes werden geplant voor de Tweede Wereldoorlog. Misschien kunnen we nu zaadjes planten voor vrede in Afrika.

Daarom vind ik je werk aan je radiostation en je radio-soap zo goed. Ik hoop dat hij in slaat als een bom! Dat mensen zich gaan identificeren met je hoofdpersonen en zo etnische taboes doorbreken. Jij gebruikt radio om in Congo de vrede te winnen.

Laat ik je tot slot, beste Dieudonné, een ontboezeming doen. Ik zou willen dat jij in 2030 president van de Wereldbank bent. Sterker nog, ik denk dat je het wordt!

Dirk-Jan Koch (1980) werkt bij de overheid en promoveert. Hij studeerde ontwikkelingsstudies en heeft een periode in Nigeria gewerkt.