Moe van de politiek

Op 75-jarige leeftijd is dinsdag CDA-politicus Marius van Amelsvoort overleden. Van 1980 tot 1981 was hij staatssecretaris van Financiën in het eerste kabinet-Van Agt. Die functie vervulde hij ook in het derde kabinet-Lubbers (1989-1994). Hij was toen verantwoordelijk voor een verhoging van de accijns op autobrandstoffen, het beruchte ‘kwartje van Kok’ is eigenlijk het ‘kwartje van Van Amelsvoort’. Tussen deze twee functies in was hij van 1982 tot 1986 staatssecretaris van Binnenlandse Zaken in het eerste kabinet-Lubbers.

Van Amelsvoort was, zo zeggen zijn partijgenoten, een betrokken christen-democraat die op de achtergrond opereerde. Hij omschreef zichzelf in HP/De Tijd (1992) als een „saaie man”. „Behalve als je van nuance houdt. Ik overweeg liever, ik ben zeer voorzichtig van aard. Hou erg van orde, van overzicht in het leven.”

Hij was op dat moment staatssecretaris van Financiën, met de minister – de PvdA’er Wim Kok – sprak hij nauwelijks. „De glans is er een beetje af”, constateerde Van Amelsvoort zelf in het HP/De Tijd-interview. Hij was moe, kondigde aan niet terug te zullen keren na deze kabinetsperiode, en bekende het werk nauwelijks te kunnen bijbenen. „Als ik met mijn ambtenaren praat denk ik wel eens: goh, wat weten die mensen veel.”

Een parlementaire werkgroep concludeerde in 1997 dat Van Amelsvoort in de periode 1993-1994 bij de omstreden technolease tussen de Rabobank en Philips onvoldoende politieke leiding heeft gegeven aan zijn ambtelijke dienst. Technolease is een constructie die het een bedrijf mogelijk maakt zijn technologische kennis aan een bank te verkopen en daarna van de bank terug te leasen. In dit geval ging het om technologie met een waarde van 2,8 miljard gulden (1,25 miljard euro), waarbij Philips een financieel voordeel boekt en de tegenpartij (de Rabobank) een fiscaal voordeel heeft. Volgens Van Amelsvoort was de constructie een vorm van „fiscale grensverkenning”. Zijn ambtenaren waren tegen de constructie, maar CDA-minister Koos Andriessen (Economische Zaken) maakte zich er sterk voor.

Na een studie economie aan de toenmalige Katholieke Economische Hogeschool te Tilburg was Van Amelsvoort een paar jaar werkzaam op de Nederlandse ambassade in de Verenigde Staten. Vervolgens werkte hij in het bankwezen, een functie die hij sinds 1969 combineerde met lidmaatschap van de Eerste Kamer voor de KVP. Na een kort intermezzo in het Europees Parlement volgde van 1971 tot 1980 een lidmaatschap van de Tweede Kamer: eerst voor de KVP en later voor het CDA (de fusie van KVP, ARP en CHU). In de periode 1986 tot 1989 zat hij opnieuw in de Kamer.

Na zijn politieke carrière was Van Amelsvoort onder meer voorzitter van de Unie KBO, de katholieke bond voor ouderen. Tot vorig jaar was hij voorzitter van het European Platform of Senior's Organizations. Hij was al enige tijd ernstig ziek.