Tussen ‘Eureka!’ en een lucratieve toepassing

Een idee is snel geboren, maar een echte uitvinding doen en er dan ook nog aan verdienen is toch wel iets anders.

Wie aan uitvinden denkt, zal niet meteen aan een marktonderzoek denken. Bij uitvinden hoort een wat romantischer beeld. Dat zo’n onderzoek toch onmisbare informatie op kan leveren, ervoeren uitvinders Wim Stenfert Kroese en Max Hilhorst. Zij ontwierpen de Spaarstekker, een apparaat dat ervoor zorgt dat er geen elektriciteit ‘weglekt’ wanneer apparatuur uit staat, maar wel is aangesloten op het elektriciteitsnet.

Twintig consumenten kregen bij het eerste marktonderzoek een apparaat mee om te testen. „Hieruit bleek dat veel mensen niet snapten waarvoor de stekker diende”, zegt Stenfert Kroese. „Een vrouw kwam zelfs terug met een gesmolten spaarstekker. Ze had de stekker gebruikt tussen haar strijkbout en het stopcontact, met het idee zo stroom te kunnen besparen. Dat kon de het prototype niet aan.”

De uitvinders gingen terug naar de tekentafel en ontwierpen een meer gespecialiseerde spaarstekker, de EnergyKeeper-pc voor computerapparatuur, die ook als bliksembeveiliger dient en apparatuur beschermt tegen een langdurige hoge spanning op het net. De eerste duizend worden momenteel in China geproduceerd, eind juli komt het apparaat in Nederland op de markt.

Door duidelijk te maken dat het alleen voor computerappartuur geschikt is, verwacht Stenfert Kroese dat consumenten zich niet zullen vergissen. „Als iemand er dan toch zijn stofzuiger op aansluit, is dat zijn eigen schuld.”

Marktonderzoek, octrooionderzoek, technisch onderzoek en een ondernemingsplan: een uitvinding succesvol maken, begint met een goede voorbereiding. Dat is niet voor iedereen gemakkelijk.

„Uitvinders zijn creatieve, vaak licht chaotische mensen”, zegt directeur Wouter Pijzel van de Nederlandse Orde van Uitvinders (NOVU). „Ze zijn doorgaans niet zo communicatief en vaak niet erg commercieel ingesteld.” Dat laatste is lastig, vooral wanneer je een prachtige vinding hebt gedaan maar niet weet hoe je deze ook succesvol op de markt kan krijgen.

De NOVU, vijftien jaar geleden opgericht door uitvinders die met ditzelfde probleem zaten, begeleidt Nederlandse uitvinders in het hele proces om van een idee een uitvinding te maken waaraan ze kunnen verdienen. En met succes. Verschillende NOVU-leden hebben inmiddels hun vindingen weten te slijten, een van de bekendste misschien wel Max Barenbrug, de man achter de immens populaire kinderwagen Bugaboo. Maar van alle ideeën die de Novu voorbij ziet komen, wordt slechts tien tot twintig procent een echte vinding.

De eerste fase is cruciaal, zegt Pijzel. „Een idee dat in je hoofd zit is nog geen vinding, daarvoor moet eerst voldaan worden aan een aantal voorwaarden.” Octrooionderzoek is er één van, een lastige klus, vooral als je niet weet waar en hoe te zoeken.

Jojan van Zandwijk van Octrooicentrum Nederland zit twee dagen in de week bij de NOVU om uitvinders in een korte cursus te laten zien hoe ze zelf op zoek kunnen naar octrooi-informatie in de database espacenet.com.

„Octrooi aanvragen is erg duur, al snel enkele duizenden euro’s”, zegt Van Zandwijk. „Als na je aanvraag blijkt dat je vinding al bestaat, ben je dat geld kwijt.”

Blijkt het idee origineel, dan moet gekeken worden of het ook in de praktijk werkt. Daarom volgt er een technisch onderzoek, vaak in de vorm van prototype. Dat hoeft niet mooi te zijn of veel geld te kosten, als het technisch maar klopt.

Een marktonderzoek en ondernemingsplan zijn de volgende stappen. „Daar hikken veel uitvinders echt tegenaan, terwijl het eigenlijk niet zo veel voorstelt”, zegt Pijzel.

Wie meedoet aan de businessplannenwedstrijd New Venture krijgt zelfs gratis advies en begeleiding. Het ondernemingsplan is nodig om investeerders of een marktpartij te interesseren.

Banken zullen niet snel geneigd zijn om geld te pompen in innovatieve bedrijven, zegt Pijzel. „Maar er zijn genoeg informal investors die het leuk vinden om risicovol te beleggen en die wat om handen willen hebben.”

Met geld van een investeerder op zak kan de uitvinding ook echt een product worden en met een marketingplan op de markt worden gebracht. Maar ook dat is niet altijd gemakkelijk.