Schaken om Schiphol

Het aanbod van de nieuwe Amsterdamse loco-burgemeester Lodewijk Asscher (PvdA) om aandelen Schiphol van de staat over te nemen is een slimme zet. Amsterdam kan dan 51 procent van Schiphol in bezit krijgen. Op die manier volgt hij de logica van minister Zalm (Financiën, VVD), die 49 procent van de aandelen Schiphol koste wat kost wil verkopen. Dus waarom niet aan de gemeente Amsterdam?

Het Amsterdamse gambiet is de zoveelste zet in de strijd van Zalm en de Schipholdirectie voor de privatisering van de lucratieve nationale luchthaven, die een bescheiden opbrengst heeft en waarvan de noodzaak niet duidelijk is. Volgens het voorstel dat al door de Tweede Kamer is aangenomen zou het rijk, dat driekwart van de aandelen bezit, een deel van de hand doen, zodat 49 procent in particuliere handen komt. Maar met 21 procent van de aandelen kan Amsterdam volgens de statuten de verkoop blokkeren. Het nieuwe centrumlinkse college van Amsterdam wil van dat recht gebruikmaken en Asscher biedt als alternatief aan om zelf Schiphol over te nemen. Zijn argumenten voor de aankoop zijn helder: op die manier kan Amsterdam greep houden op een belangrijke motor van de regionale economie. De beleidsvrijheid voor milieumaatregelen en wijze van gebruik blijven maximaal. Als overheidsbedrijf kan Schiphol goedkoop geld lenen.

Het komt goed uit dat Zalm een miljard euro vermogen aan Schiphol wil onttrekken en wil uitkeren aan de aandeelhouders, zodat Schiphol tegen rente geld moet gaan lenen op de kapitaalmarkt. Van een leeggehaald Schiphol wordt de overnameprijs voor Amsterdam lager. Met een lagere opbrengst heeft Zalm ten onrechte te weinig rekening gehouden. Het extra dividend dat Amsterdam als aandeelhouder krijgt, kan ook nog voor de overname worden gebruikt.

Asscher stelt de financiering van Schiphol wat al te eenvoudig voor. Amsterdam heeft hard geld nodig voor de financiële tegenvallers van de nieuwe Noord-Zuidmetro en voor de financiering van het nieuwe werk-, woon- en vervoerscentrum rond de zuidelijke autobaan, de zogenoemde Zuidas. Er staan al veel kantoren leeg, maar de plannen voor de Zuidas veronderstellen dat het naburige Schiphol zal groeien en veel nieuw bureauwerk zal opleveren. Het zou kunnen dat een deels geprivatiseerd Schiphol andere prioriteiten heeft. Maar Zalm houdt de hoogte van de rijksbijdrage voor de Amsterdamse plannen als een lokkertje om Amsterdam met zijn plannen mee te laten doen. Maar iedereen weet dat van uitstel afstel kan komen. Na de Kamerverkiezingen van volgend jaar wil een nieuw kabinet Schiphol misschien wel geheel in overheidshanden houden.

De Eerste Kamer maakt terecht geen haast met de behandeling van de Schipholverkoop. Eerst moeten Asscher en Zalm er maar eens uitkomen. Bovendien dreigt belangenverstrengeling. Directeur corporate affairs van Schiphol Paul Luijten (VVD) en commissaris van Schiphol Trude Maas (PvdA) zijn lid van de Eerste Kamer. Zo ontwikkelt Schiphol zich tot hoofdpijnportefeuille.