het beeld

Er lopen twee mannen door Soho, de Londense wijk die korte tijd het centrum van de wereld vormde. Aan beider kin groeien grijzende haren. Bij de oudste, geboren in 1947, is het de dunne stoppeltooi die duidt op een combinatie van artisticiteit en maatschappelijk succes. Zijn een jaar jongere gesprekspartner draagt de volle baard van een islamitische fundamentalist. Ze halen herinneringen op aan het café waar ze voor het eerst Like A Rolling Stone uit de jukebox hoorden, en I Feel Fine. „Weet je wel hoe lang dat geleden is?” vraagt Alan Yentob, omroepbons van de BBC en presentator-samensteller van de altijd fascinerende serie kunstenaarsportretten Imagine. In koor geven ze samen het antwoord: „Veertig jaar!”

Dat Yusuf Islam, volgens de titel van deze aflevering The Artist Formerly Known As Cat Stevens, zijn gitaar weer ter hand heeft genomen en een nieuwe plaat vol zong, is iets heel anders dan het zoveelste reünieconcert of comeback-album van een succesvolle act uit de jaren zestig. Sinds 1979, toen hij zijn afscheidsconcert afsloot met de woorden Inch Allah, heeft de over het meeste aanzien in eigen kring beschikkende Britse moslimleider geen muziek meer gemaakt. De koran zegt nergens dat dat niet zou mogen, maar het leek hem desondanks niet gepast. Van de nog steeds gestaag binnenstromende opbrengsten van de hits van Cat Stevens stichtte hij overal in het land islamitische scholen. Ook brengt hij veel tijd in Dubai door. Maar ineens had hij weer zin om gitaar te spelen, en bleek gelukkig alle akkoorden nog te kennen. Aan Yentob vertelt hij ook dat het een signaal van matiging is in zijn definiëring van de islam.

Toen Yusuf Islam in september 2004 om politieke redenen de Verenigde Staten niet mocht betreden, nam onder meer collega Dolly Parton zijn verdediging ter hand. Evenals Bob Geldof optredend in Imagine als getuige à décharge, noemt ze Yusuf Islam een gematigd man met een goed hart. Beiden prijzen zijn muzikale verdiensten.

Cat Stevens was een van de weinige Britse voorbeelden van wat in Amerika een singer-songwriter heet en in Frankrijk een chansonnier. De spiritualiteit was zelfs al aanwezig in zijn vroegste hits, toen Stephen Georgiou, de zoon van een Grieks-Cypriotische restauranthouder en een Zweedse moeder, zijn naam voor de eerste keer veranderde. Samen met Yentob kijkt hij vanaf een plat dak boven een gitaarwinkel in Denmark Street uit over Soho en daar weerklinkt Morning Has Broken. Op het legendarische album Tea for the Tillerman (1970) preludeerde Cat in On the Road to Find Out al op zijn latere bekering, na in 1976 bijna te zijn verdronken in Malibu: Kick out the devil's sin/And pick up, pick up a good book, now ooh!

Fundamentalisme in de popmuziek is nooit beperkt gebleven tot duo’s als Elly & Rikkert en Gert & Hermien: zelfs Bob Dylan was een tijdje in de Heer. Allen keerden in meerdere of mindere mate op hun schreden terug, en gingen na verloop van tijd ook weer andere muziek maken.

Yusuf Islam, die in de jaren negentig op een door hemzelf geproduceerd benefietalbum voor Bosnische vluchtelingen, nog principieel alleen a capella wilde zingen, maakt zijn tournure op een cruciaal moment. Goed nieuws van een rolmodel voor de Britse moslimgemeenschap en ver daarbuiten.

    • Hans Beerekamp