Gusmão neemt heft in handen

Het geweld in de Oost-Timorese hoofdstad Dili is vanochtend geluwd nadat president Xanana Gusmão gisterenavond de controle over leger en politie in handen had genomen. De afgelopen dagen trokken groepen jongeren brandschattend door de stad, maar vanochtend was het rustig, op een aantal geïsoleerde incidenten na. Enkele honderden van de naar schatting 30.000 hoofdstedelingen die hun huizen ontvluchtten om een veilig onderkomen te zoeken in kerken en scholen, zouden nu terugkeren.

De noodmaatregelen die president Gusmão gisteravond aankondigde, zonder overigens formeel de noodtoestand uit te roepen, zijn bedoeld om de politieke impasse in het land te doorbreken. Daarbij wordt binnen- en buitenlands vooral gekeken naar de rol van premier Mari Alkatiri, die door velen verantwoordelijk wordt gehouden voor het ontstaan van de huidige onrust, respectievelijk voor het onvermogen van de regering om het geweld te beteugelen. Premier Alkatari was degene die in maart achter het ontslag zat van bijna 600 militairen uit het leger, die daarop gingen muiten en aanvallen ondernamen op regeringsdoelen. De afgelopen week is de rebellie verder geëscaleerd en zijn allerlei milities en jeugdbendes de straat op gegaan.

President Gusmão bekleedt formeel slechts een ceremoniële functie, maar heeft in brede lagen van de bevolking groot aanzien als voorman in de strijd voor de onafhankelijk (van Indonesië) die vier jaar geleden zijn beslag kreeg. Gisteravond verklaarde hij de „noodzakelijke maatregelen” te nemen om meer geweld te voorkomen en dat hij daarom als enige de verantwoordelijkheid op zich neemt voor de veiligheidsdiensten in zijn land, naast de coördinerende rol die hij de afgelopen dagen al vervulde met betrekking tot de ontplooiing van de 2.500 man sterke internationale interventiemacht, die onder Australische leiding staat. Gusmão zei ook dat de noodmaatregelen zijn getroffen in nauw overleg met premier Alkatiri, maar die zei vanochtend op de Australische radio dat het „absoluut onjuist” is om te veronderstellen dat Gusmão de controle over het land in handen heeft genomen.

In een gezamenlijke verklaring riepen vijftien donorlanden en hulpinstellingen de partijen in Oost-Timor vanochtend op de strijd te staken teneinde het land niet ten onder te laten gaan in chaos en geweld. (AFP, AP, Reuters)