Film uit de krantenkop in traditie

Michael Winterbottoms The Road to Guantanamo past in een traditie van ‘krantenkopfilms’, films die een tot de verbeelding sprekend onderwerp aansnijden, dat in de krant heeft gestaan en publiek debat uitlokt. In de jaren dertig specialiseerde de Amerikaanse filmstudio van Warner Bros. zich in dit genre. Producent Darryl F. Zanuck van Warner Bros. spoorde begin jaren dertig zijn medewerkers aan films te maken, ‘ripped from the headlines’.

De studio hield de vinger aan de pols en koos daarbij bewust partij voor president Franklin D. Roosevelt en zijn New Deal-politiek die een einde moest maken aan de crisis die het land sinds de beurskrach in 1929 in zijn klauwen hield. Deze links-liberale agenda is goed te vergelijken met die van de Brit Winterbottom, gezien zijn eerdere krantenkopfilms Welcome to Sarajevo en het vluchtelingendramaIn This World.

Zelfs in musicals wist de studio een pro-Roosevelt boodschap te smokkelen. 42nd Street werd gepresenteerd als een ‘New Deal in entertainment’. Ook gangsters als Al Capone en Lucky Luciano die tijdens de drooglegging hun kans grepen en hele steden in hun greep hielden met corruptie, afpersing en liquidaties, werden al snel vereeuwigd in films als Little Caesar , The Public Enemy en Scarface. Ook maakte Warner films over racisme en nazisme, met mooie titels als Confessions of a Nazi Spy.

Eén film in het bijzonder heeft opvallende parallellen met The Road to Guantanamo. In 1932 regisseerde Mervyn LeRoy I Am a Fugitive from a Chain Gang, gebaseerd op de memoires van een, net als de Tipton Three, ten onrechte veroordeelde. De rauwe film is één lange aanklacht tegen het Amerikaanse juridische systeem, in het bijzonder de dwangarbeid die gevangenen onder de verzengende zon moesten verrichten. De Guantánamo-gevangenen zitten ook de hele dag in hun open kooien onder een verzengende zon.

De militairen in Guantánamo Bay lijken goed te hebben gekeken naar I Am a Fugitive from a Chain Gang: de sadistische bewaker, de mensonterende behandeling en het afbreken van de psyche van de gevangenen zijn er uit gekopieerd I Am a Fugitive from a Chain Gang leidde tot afschaffing van het brute ‘chain gang’-systeem.