De stad is passé, voortaan is er alleen verstedelijkt gebied

Het kabinet moet het gebied tussen Almere en Haarlemmermeer zien als één grote stad, vinden twee adviesraden. „Bouw maar een Chinatown in Almere.”

De hoogleraar economische geografie en planologie aan de Universiteit van Amsterdam spreekt bij voorkeur niet van een stad. Liever spreekt Pieter Tordoir over een daily urban system. Een stedelijk netwerk in het noordelijk deel van de Randstad, dat één geheel vormt waar iedereen heen en weer pendelt. Tordoir: „Als we het hebben over het dagelijkse leven van mensen die werken, wonen, uitgaan, dan spreken we over een stedelijk netwerk. Die schaalvergroting komt de welvaart ten goede.”

De Raad voor Verkeer en Waterstaat en de VROM-raad hebben, onder aanvoering van Tordoir, een advies opgesteld aan het kabinet over de gewenste ontwikkeling van het noordelijk deel van de Randstad, de Noordvleugel, die van nationaal belang wordt geacht voor de economie. Het gebied tussen Haarlemmermeer en Lelystad moet verder verstedelijken. Niet door alles maar aan de markt over te laten. „Dan wordt het op termijn een chaos”, aldus Tordoir. Maar langs ‘hoofdlijnen’ waarover het kabinet eind deze maand liefst enkele strategische besluiten neemt.

Beide adviesraden van het kabinet zien de contouren al voor zich. Hart van het gebied moet de dubbelstad Amsterdam-Almere worden. „Een groter stedelijk gebied levert een groter draagvlak voor voorzieningen zoals ziekenhuizen en universiteiten, een grote diversiteit aan milieus voor wonen en werken”, zegt Tordoir. De steden moeten geen monofunctionele gebieden worden met Almere als typische forensenstad. Ze moeten juist samen een „menging van functies” bereiken. Zodat je bijvoorbeeld werkt in Almere en woont aan de grachten van Amsterdam. Of andersom werkt in Amsterdam en royaal woont in het groen ten oosten van Almere, of juist in een nieuw te bouwen hoogwaardige appartementenstad in westelijk Almere.

Tordoir: „Ik ben ervan overtuigd dat de vraag naar hoogstedelijke milieus toeneemt, vooral door de toename van het aantal expats. Er zullen vooral Aziaten naar Nederland moeten komen. Die zijn gewend om in hoogstedelijke milieus te wonen en snel met het openbaar vervoer te reizen. Bouw in Almere-West maar een Chinatown met appartementen met op loop- en fietsafstand voorzieningen zoals theaters. Niet alleen voor mensen die zich vestigen, maar ook voor mensen die hier een paar jaar werken en willen huren.”

Het kabinet moet knopen doorhakken, vinden de adviesraden. Om te beginnen moet er een besluit komen over een verbeterde autoverbinding tussen Schiphol en Almere. Vervolgens zijn twee „strategische investeringen” gewenst: de aanleg van een spoorverbinding tussen Amsterdam en Almere. Een metroachtige verbinding. Het gebruik van openbaar vervoer in de noordvleugel is met gemiddeld 30 procent „laag ontwikkeld” vergeleken met dat in steden als Londen en Parijs waar het 50 tot 60 procent is.

De tweede strategische investering moet zijn een ecologische impuls voor het IJmeer. Niet alleen noodzakelijk voor de natuur zelf, en ook om later te kunnen voldoen aan Europese regelgeving, maar ook om het aantrekkelijk te maken voor nieuwe bewoners. Tordoir is enthousiast over wat er met innovatieve ingenieurskunst mogelijk is. „Veel hangt af van het ontwerp. Dat moet niet zuinig zijn. We moeten daar geen vinexwijkjes uitrollen. Een nieuw soort Venetië van het Noorden.”

Voor beide investeringen moet dit kabinet fondsen reserveren, van elk één miljard euro. Op langere termijn zal dan de noordvleugel zich uitstrekken tot aan de Gelderse Vallei. Dan moet nagedacht worden over een snelweg vanuit Almere in oostelijke richting, bijvoorbeeld het verlengen van de snelweg A30, en de aanleg van een snelle spoorverbinding, de Deltalijn, tussen Utrecht en het Duitse Ruhrgebied, een sobere variant van een hogesnelheidslijn, over bestaand spoor.

De adviesraden vragen een visie van het rijk op de ruimtelijke inrichting. Tordoir heeft de indruk dat het rijk nu liever bestaande „knelpunten oplost” of „belemmeringen wegneemt” dan zich waagt aan vergezichten. Toch zal Nederland aan dat laatste niet ontkomen. „Elders doen ze het ook.”

Nieuwe infrastructuur dubbelstad Amsterdam-Almere

NRC Handelsblad 310506 / JF / Bron: Brief advies Noordvleugels

    • Arjen Schreuder