Bedrijfsleven bezuinigt op zorgpremie gepensioneerden

Bedrijven betalen verplicht mee aan de zorgpremie van hun personeel, maar een aantal doet dat niet meer voor gepensioneerden. Daar heeft het rijk immers de zorgtoeslag voor bedacht.

Minister van volksgezondheid Hans Hoogervorst (VVD) kent zijn klassiekers. Partijcongressen kopen geen vliegtuigen, hield hij de Kamer onlangs voor. En: Kamerleden voeren geen CAO-onderhandelingen. „In de tijd dat ik hier op het Binnenhof rondloop, heb ik het nog nooit meegemaakt dat de Kamer het verzoek doet om een CAO open te breken.”

In een overleg in de Tweede Kamer over de gevolgen voor de koopkracht van gepensioneerden bleek een aantal van hen te worden getroffen door een neveneffect van de invoering van de nieuwe zorgverzekeringswet. De Kamerleden waren er achter gekomen dat diverse werkgevers de tegemoetkoming voor particuliere ziektekostenpremies voor gepensioneerden hadden schrapt. Zij vroegen Hoogervorst en minister De Geus (Sociale Zaken) om compensatie. De ministers hielden de boot af.

In het nieuwe zorgstelsel is het onderscheid verdwenen tussen ziekenfonds- en particuliere klanten. Ook de financiering van de zorgkosten is gewijzigd. Iedereen moet een basispakket nemen, waarvoor hij zelf de verzekeraar mag kiezen. Tevens heeft het kabinet een inkomensafhankelijke premie ingevoerd.

Toen elektronicaconcern Philips eind januari met zijn cijfers kwam, bleek er echter meer aan de hand. Philips had een voordeel van 187 miljoen euro voor belastingen als gevolg van de nieuwe zorgwet. Philips ging de tegemoetkoming in de particuliere ziektekostenpremie voor gepensioneerden in stappen afschaffen. Zoals Philips waren er meer.

Dat werkgevers de tegemoetkoming voor gepensioneerden massaal zouden schrappen, was niet voorzien, erkende Hoogervorst later. Maar daar was hij niet voor verantwoordelijk. Niet alleen konden werkgevers op deze manier kosten besparen, zij konden ook verwijzen naar nieuw kabinetsbeleid: waarom moeten wij nog een aparte subsidie geven als de overheid zelf al een zorgtoeslag betaalt aan burgers met een smalle beurs?

De regelingen waren bij veel bedrijven toch al een lappendeken. Sommige bedrijven vergoedden helemaal niets, bij anderen was het een CAO-afspraak of een onverplichte bijdrage van de werkgever. Het Centraal Planbureau (CPB) schat dat ongeveer 45 procent van de ongeveer 700.000 particulier verzekerde gepensioneerden een tegemoetkoming van zijn werkgever kreeg.

Ruim de helft van de 64 verenigingen van gepensioneerden die reageerden op een bliksemenquête van ouderenorganisatie NVOG kreeg van zijn werkgever geen tegemoetkoming. Van diegenen die wel een subsidie kregen, bleek bij zes bedrijven de bijdrage verlaagd te zijn, bij zes bedrijven was de bijdrage helemaal vervallen, zeven hadden het afgekocht.

Gepensioneerdenorganisaties waren teleurgesteld. In tegenstelling tot de werknemers, die in het nieuwe zorgstelsel verplicht compensatie kregen van hun werkgever voor de inkomensafhankelijke zorgpremie, kregen gepensioneerden geen werkgeversvergoeding. Zij betaalden deels wel een lagere premie (6,5 procent over AOW, 4,4 procent over pensioen) dan werknemers (6,5 procent over loon), maar daar stond tegenover dat zij meer dan een jaar zouden moeten wachten op teruggaaf door de Belastingdienst van eventuele te veel betaalde premies.

De teleurstelling werd groter toen duidelijk werd dat grote ondernemingen als Philips substantiële bijzondere opbrengsten konden boeken dankzij het schrappen van de tegemoetkomingen.

Bedrijven bleken in het verleden voorzieningen te hebben aangelegd voor de tegemoetkoming in de ziektekosten. Door het schrappen of fasegewijs verlagen van de subsidie waren deze voorzieningen overbodig geworden. Zij vielen vrij, zoals dat in boekhoudjargon heet, en de bedragen vloeiden naar de winst.

Andere ondernemingen met aanzienlijk extra opbrengsten naast Philips zijn ABN Amro, de drie grote energiebedrijven Nuon, Essent en Eneco en Akzo Nobel. Soms wordt de opbrengst gesaldeerd met extra pensioenkosten (ING), soms noemen bedrijven geen cijfers, zoals Aegon en de Telegraaf. Onderzoek in de jaarverslagen van grote bedrijven leert dat zij samen zeker meer dan 1,5 miljard euro voor belasting hebben verdiend dankzij de vrijval van deze voorzieningen. Rekeninghoudend met een winstbelastingtarief van een derde, is het zo’n 1 miljard euro nettowinst extra.

De toevoeging aan de winst pakt bij een aantal bedrijven ook gunstig uit voor de bestuurders zelf. Hun bonussen zijn deels gekoppeld aan de resultaten.

ABN Amro behaalde meeste winst. NRC Handelsblad 310506 / BG / Bron: Jaarverslagen

    • Menno Tamminga