Ratten laten zien hoe Ritalin werkt

Ritalin, veelgebruikt medicijn tegen ADHD, helpt om onbelangrijke binnenkomende signalen te onderscheiden van belangrijke signalen. Daardoor zouden ADHD-patiënten die Ritalin krijgen minder sterk op de externe stimulansen reageren.

Onderzoekers uit Philadelphia bekeken de invloed die Ritalin heeft op de sensomotorische cortex van ratten. In dat hersendeel, bij de mens boven de slapen gelegen, komt informatie binnen van alles wat we aanraken. Niet alleen een echte aanraking geeft een signaal in de sensomotorische cortex, ook als we iemand anders iets zien doen, volgt doorgaans een reactie.

De sensomotorische cortex was wel in beeld bij hersenonderzoek naar ADHD, maar de meeste onderzoeken richtten zich op de voor in de hersenen gelegen prefrontale cortex en op het striatum. Dat ligt diep in de hersenen en is waarschijnlijk het ‘stopcentrum’. Het stopcentrum moest de paradoxale werking van Ritalin verklaren, want vreemd genoeg is Ritalin een stimulerende stof (een amfetamine) die mensen met concentratieproblemen en hyperactiviteit juist tot aandacht en rust brengt.

De verklaring – vooral gebaseerd op beeldvormend onderzoek – was dat Ritalin bij ADHD-patiënten vooral dit stopcentrum stimuleert, waardoor de patiënten ongewenste activiteiten kunnen onderdrukken.

In het nu gepubliceerde onderzoek bij ratten verleggen de onderzoekers de aandacht naar de sensomotorische cortex. Zij plaatsten bij proefdieren elektronen in de sensomotorische cortex die het gehalte aan de neurotransmitter norepinefrine heel lokaal kunnen meten. De elektroden deden hun werk bij de neuronen die aanraking van de snorharen registreren.

Norepinefrine is een van de neurotransmitters in de hersenen die signalen van de ene zenuwcel op de andere overbrengen. Ritalin heeft invloed op twee van die neurotransmitters: dopamine en norepinefrine. Ritalin zorgt ervoor dat de neurotransmitters hun werking langer uitoefenen, omdat de uitzendende zenuwcellen de boodschappermoleculen niet zo snel binnen de cel terugnemen.

De norepinefrine-concentratie bij de neuronen steeg als de ratten Ritalin kregen. Hun neiging om op iedere aanraking te reageren nam daardoor af. Van ADHD-patiënten is bekend dat zij zonder medicijnen een erg actieve sensomotorische cortex hebben en dat die na behandeling met Ritalin wat tot rust komt. In het vandaag in het Journal of Neurophysiology gepubliceerde onderzoek dragen de onderzoekers verschillende argumenten aan dat de reactie die ze bij hun ratten zien waarschijnlijk ook bij ADHD-patiënten optreedt.