Psychologische portretten van gangsters en hippies

I’ll Sleep When I’m Dead is een originele actiethriller met aandacht voor de psychologie.

En in The ballad of Jack & Rose staan de oedipale relaties in een hippiegezin centraal.

In de film ‘I’ll Sleep When I’m Dead’ van Mike Hodges rijden gangsters in patserige auto’s door de nacht.

Onder de wat ronkende naam ‘Supreme Editions’ brengt distributeur Dutch Filmworks negen films aan de man. Een aantal daarvan was in de bioscoop te zien, zoals An Unfinished Life en 11:14, de rest beleeft zijn dvdpremière. Twee films zijn in ieder geval de moeite waard om een keer te huren of kopen. Mike Hodges’ I’ll Sleep When I’m Dead doet sterk denken aan zijn meest bekende film, Get Carter (1971), waarin een man (Michael Caine) wraak neemt op diegene die de dood van een familielid op zijn geweten heeft. De Michael Caine-rol wordt nu gespeeld door Clive Owen, die al eerder in Hodges’ Croupier (1999) de hoofdrol had.

Het eerste uur van de film is bewust raadselachtig gehouden. Wat hebben de personages die we beurtelings te zien krijgen nou precies met elkaar te maken? Will Graham (Owen, met baard) leeft in een camper en werkt als houthakker. Davey (Jonathan Rhys Myers, bekend van Woody Allens Matchpoint), is een dealer die zijn drugs slijt aan rijke, upperclass Londenaren – soms steelt hij nog wat extra geld van zijn clientèle. En dan rijden er nog wat patserige auto’s door de nacht. In de een zit een gangsterbaas, in de ander een autohandelaar met zijn schimmige hulpjes. Langzaam wordt duidelijk dat Will vroeger een gevreesde gangster was die zijn oude leven ontvlucht is en dat Davey zijn broer is. Davey wordt op een avond anaal verkracht en pleegt daarop zelfmoord in z’n badkuip. Will wil wraak op diegene die dit op zijn geweten heeft – hij gelooft niet dat zijn broer zomaar zelfmoord zou plegen – en komt terug naar Londen om de zaak tot op de bodem uit te zoeken.

I’ll Sleep When I’m Dead is echter geen doorsnee actiefilm vol wraakzucht en bloedvergieten. Hodges en zijn scenarioschrijver Trevor Preston zijn meer geïnteresseerd in de emoties en psychologie van voornamelijk Will. Kun je aan je gewelddadige verleden ontsnappen en dus veranderen? Het meest interessante aspect van de film is de tijd die wordt ingeruimd om geduldig uit te leggen wat de psychologische gevolgen van een (anale) verkrachting zijn. Kan dit leiden tot iemands zelfmoord? Will laat het lichaam van zijn broer door twee patholoog-anatomen onderzoeken om te achterhalen wat er precies gebeurd is en bezoekt vervolgens een psychiater om een verklaring te horen wat de effecten zijn van ‘non-consensual buggery’ en ‘forced genital/mouth contact’. In een standaardthriller zou zoiets ondenkbaar zijn.

Een andere interessante film is The Ballad of Jack & Rose van Rebecca Miller (de dochter van toneelschrijver Arthur Miller). Het verhaal is op momenten niet heel geloofwaardig en doet soms wat geforceerd aan, maar de sympathieke blik op een oud-hippie en zijn dochter die nog steeds in de commune wonen op een geïsoleerd eiland, vergoedt veel. Het verhaal speelt zich af in 1986. Jack (Daniel Day-Lewis, echtgenoot van Miller) woont samen met zijn dochter Rose (Camilla Belle, een ontdekking) op een eiland aan de oostkust van Amerika. Hun huis is zelfgebouwd, hun bestaan zelfvoorzienend. Een projectontwikkelaar wil het hele eiland omtoveren tot rijtjeshuizen-hel, tot afgrijzen van Jack.

Om toch een soort familie om zijn dochter heen te vormen haalt de aan een hartkwaal lijdende Jack zijn nieuwe vriendin en haar twee puberzonen naar het eiland. Dat gaat mis. De door haar vader opgevoede Rose – school is nutteloos volgens pa – komt in opstand tegen hem. The Ballad of Jack & Rose laat het failliet zien van de hippiecultuur zonder ál hun idealen af te vallen. Wij mogen er zelf over oordelen. Is een niet-autoritaire opvoeding een vloek of een zegen? Is zonne-energie onzin? Een moestuintje lachwekkend?

De hechte verhouding tussen vader en dochter is zo oedipaal dat een analyse die zou suggereren dat er sprake is van (vrijwillige) incest niet heel raar zou zijn. Waarom rebelleert ze anders zo? Maar ook dat oordeel laat Miller aan de kijker.

DVD

I’ll Sleep When I’m Dead. Regie: Mike Hodges. Dutch FilmworksdvdThe Ballad of Jack & Rose. Regie: Rebecca Miller. Dutch FilmworksRegie: Mike Hodges. Dutch Filmworks

dvd

The Ballad of Jack & Rose. Regie: Rebecca Miller. Dutch Filmworks

    • André Waardenburg