Buitenlanders belaagd in Kabul ‘Amerikanen zijn gewelddadig’

Voor het eerst sinds 2001 werd gisteren in Kabul gedemonstreerd tegen de aanwezigheid van de Amerikanen. Zeker zeven mensen kwamen om.

Bij rellen in Kabul staken betogers een politieauto in brand. De ongeregeldheden zouden zijn veroorzaakt door onvrede over het optreden van Amerikaanse militairen. (Foto AP) An Afghan protestor throws a stone at police near a burning police vehicle in Kabul, Afghanistan, Monday, May 29, 2006. A deadly traffic accident Monday involving U.S. troops sparked the worst riot in the Afghan capital since the fall of the Taliban regime, with hundreds of protesters looting shops and shouting "Death to America!" At least eight people were killed and 107 injured, an official said. (AP Photo/Xinhua, Zabi Tamanna) Associated Press

Mike Jones trekt zenuwachtig aan zijn sigaret. Hij is aan zijn tweede pakje van de dag bezig. Het vuurgevecht achter zijn hotel leek eindeloos te duren, zegt hij. Het was alsof de schutters steeds dichterbij kwamen. Dertiger Jones, Amerikaan en verkoper van gepantserde wagens, verstopte zich in zijn kamer in zijn hotel, dat aan de Torabaz Khan straat ligt, tegenover het zwaarbewaakte ministerie van Binnenlandse Zaken.

„Het personeel van het hotel begon zenuwachtig te worden, de bewaking stond op scherp. Mensen weten dat hier buitenlanders logeren”, zegt Jones met rode konen. De Afghaanse hoofdstad was gisteren in de ban van gewelddadige protesten, gericht tegen de aanwezigheid van Amerikaanse troepen.

Een botsing in het noordelijke deel van Kabul van een Amerikaans legervoertuig met twaalf personenauto’s met Afghaanse inzittenden was de aanleiding. Als gevolg van de aanrijding en de daarop volgende rellen kwamen gisteren ten minste zeven mensen om het leven, volgens de laatste berichten.

Wat er precies is gebeurd, is nog steeds niet helemaal duidelijk. De bestuurder van een Amerikaans voertuig, dat deel uitmaakte van een konvooi, zou de macht over het stuur hebben verloren. Dat was tijdens de ochtendspits in Kabul. De Amerikaan zou meer dan tien auto’s hebben geramd, waarbij ook dodelijke slachtoffers zouden zijn gevallen.

Er deden meteen allerlei geruchten de ronde. Volgens Afghanen op straat was de Amerikaanse chauffeur dronken. Anderen zeggen dat de Afghaanse omstanders in de buurt van de botsing boos werden en het legervoertuig omsingelden, waarop de Amerikanen begonnen te schieten. Volgens een Amerikaanse legerwoordvoerder zou de Amerikaanse truck een technisch probleem hebben gehad en daardoor tegen een personenauto zijn aangeknald. Het leger zal het incident verder onderzoeken.

Vanmorgen was in de Afghaanse hoofdstad de rust teruggekeerd, nadat gisteravond een avondklok was ingevoerd en militairen bezit hadden genomen van de straten van Kabul. „Voor het eerst zijn er weer tanks in de hoofdstad”, aldus een woordvoerder van het Afghaanse ministerie van Defensie. In het centrum durfden winkeliers hun rolluiken vanmorgen weer op te halen, verzekerd van hun veiligheid door de aanwezigheid van de tanks en zo’n 2.000 Afghaanse militairen.

De woede die volgde op het incident was ongekend in het Kabul van na het Talibaan-bewind. Het was de eerste keer dat in Kabul, een stad van vier miljoen inwoners, duizenden mensen demonstreerden tegen de aanwezigheid van buitenlanders, Amerikanen in het bijzonder.

Op verschillende plekken in de stad werden winkels geplunderd en auto’s en controleposten van de politie in de as gelegd. In de diplomatenwijk Wazir Akbar Khan werd door honderden mensen gedemonstreerd. Militairen van de ISAF, de veiligheidstroepen van de NAVO, moesten eraan te pas komen om diplomaten en staf van de Europese Unie te evacueren toen hun missie belaagd werd door boze Afghanen.

De woede van de Afghanen is niet onbegrijpelijk, zegt arts Ahmad Jawed, en sluimerde bovendien al langer. Jawed is coördinator van het European Public Law Centre, een organisatie die voorlichting geeft aan advocaten en rechters. Onbeschoft, gewelddadig, onvriendelijk, zijn de woorden die Jawed gebruikt ter omschrijving van het optreden van de Amerikaanse troepen.

Hij zegt: „Daarom hebben mensen een hekel aan ze. Zonder redenen zetten ze volledige straten af, arresteren ze zo maar mensen, gewone burgers en die verdwijnen daarna zonder enig vorm van proces. Ze zouden een voorbeeld moeten nemen aan de Europese militairen, die gedragen zich wel normaal.”

Natuurlijk speelt ook het incident mee van vorige week. Toen waren bij een raketaanval van de Amerikanen op een dorpje in het zuiden van Afghanistan, waar zich Talibaan zouden ophouden, zeventien burgers omgekomen. „Dat zijn de Afghanen niet vergeten”, zegt Jawed.

Zorgelijk voor de Afghaanse president Karzai is dat de protesten ook tegen hem gericht waren. ‘Dood aan Karzai’ was een van de slogans die gisteren luid door Kabul galmde. Bijna vijf jaar na de val van de Talibaan, hebben nog maar weinig Afghanen vertrouwen in de regering van Karzai, die voor steun afhankelijk is van de Verenigde Staten.

Zelfs in de hoofdstad, waar het nieuwe Afghanistan het meest zichtbaar is, heerst onvrede onder de bevolking over de trage vooruitgang die wordt gemaakt met de opbouw van het kapotte land. De ergernis over corruptie onder politici en bureaucraten in het centrum van de macht is groot. Jawed: ,,Na vijf jaar zijn er nog steeds geen goede scholen of ziekenhuizen, laat staan dat er enige werkgelegenheid is. Politici zijn alleen maar uit op eigen gewin. Men is het zat.”

    • Philip de Wit