Anti-Amerikaanse woede-uitbarsting in Kabul

Een auto-ongeluk leidde gisteren tot felle anti-Amerikaanse protesten in de Afghaanse hoofdstad Kabul.

‘De Afghanen zijn de onbeschofte Amerikanen zat’.

Mike Jones trekt zenuwachtig aan zijn sigaret. Hij is aan zijn tweede pakje van de dag bezig. Het vuurgevecht achter zijn hotel, zegt Jones, leek eindeloos te duren. Alsof de schutters steeds dichterbij kwamen. Dertiger Jones, Amerikaan en verkoper van gepantserde wagens, verstopte zich in zijn kamer in zijn hotel, dat in de Torabaz Khanstraat staat, tegenover het zwaar bewaakte Afghaanse ministerie van Binnenlandse Zaken.

„Het personeel van het hotel begon zenuwachtig te worden, de bewaking stond op scherp. Mensen weten dat hier buitenlanders logeren”, zegt Jones met rode wangen. De Afghaanse hoofdstad was gisteren in de ban van gewelddadige protesten, gericht tegen de Amerikaanse troepen. Een botsing van een Amerikaans konvooi met Afghaanse personenauto’s was de aanleiding.

De bestuurder van een van de Amerikaanse voertuigen zou tijdens de ochtendspits de controle over het stuur hebben verloren en meer dan tien auto’s hebben geramd. Er zouden dodelijke slachtoffers zijn gevallen. Een officiële lezing was gisteravond nog niet bekend.

Geruchten daarentegen waren er volop. Volgens Afghanen op straat was de Amerikaanse chauffeur dronken. Anderen zeggen dat de Amerikanen begonnen te schieten nadat ze omsingeld waren door Afghaanse omstanders. Volgens de Amerikanen was het ongeluk ontstaan na een technisch mankement.

De woede die volgde op het incident was ongekend in het Kabul van na het Talibaan-bewind. Op verschillende plekken in de stad werden winkels geplunderd en auto’s en controleposten van de politie in de as gelegd. In Wazir Akbar Khan, de diplomatieke wijk van Kabul, waren honderden mensen aan het protesteren. In andere delen van de stad gingen het kantoor van hulpverleningsorganisatie Care International en een televisiestation in vuur op. Vlakbij het ministerie van Binnenlandse Zaken drongen boze Afghanen een politiebureau binnen, namen wapens mee en openden het vuur op de politie. Hoeveel doden en gewonden er zijn gevallen tijdens de rellen stond gisteravond nog niet vast.

,,Toen ik vanmorgen door de stad reed, was het eerst nog rustig, maar daarna brak ineens de hel los”, zegt Ahmad Jawed, arts en coördinator van het European Public Law Centre, een organisatie die voorlichting geeft aan advocaten en rechters. Onbeschoft, gewelddadig, onvriendelijk, zijn de woorden die Jawed vervolgens gebruikt voor de omschrijving van de Amerikaanse troepen.

Hij zegt: ,,Daarom hebben mensen een hekel aan ze. Zonder redenen zetten ze straten af, arresteren mensen, gewone burgers, die daarna verdwijnen zonder enig vorm van proces. Ze zouden een voorbeeld moeten nemen aan de Europese militairen, die gedragen zich wel normaal”.

Natuurlijk speelt ook het incident mee van vorige week. Toen kwamen bij een raketaanval van de Amerikanen op een dorpje in het Zuiden van Afghanistan, waar de Taliban zich zouden ophouden, zeventien burgers om. ,,Dat zijn de Afghanen niet vergeten”, zegt Jawed.

Zorgelijk voor de Afghaanse president Karzai was dat de protesten ook tegen hem gericht waren. Bijna vijf jaar na de val van de Taliban, hebben nog maar weinig Afghanen vertrouwen in de regering van Karzai. Zelfs in de hoofdstad, waar het nieuwe Afghanistan het meest zichtbaar is, heerst onvrede onder de bevolking over de trage vooruitgang die wordt geboekt met de opbouw van het kapotte land. De ergernis over corruptie onder politici en bureaucraten is groot. Jawed: ,,Na vijf jaar zijn er nog steeds geen goede scholen of ziekenhuizen, laat staan dat er enige werkgelegenheid is. Men is het zat.”

    • Philip de Wit