Zorgonzekerheid

Lang niet iedereen heeft profijt van de concurrentie tussen zorgverzekeringen. Gehoorgestoorden zijn altijd duur uit, wat voor pakket ze ook kiezen, terwijl diabetici hun specifieke zorgvoorzieningen goedkoop kunnen bijverzekeren via een collectieve polis. Het is niet zo dat diabetici goedkoop zijn voor de zorgverzekering, maar de extra lasten van hun collectieve contract worden betaald via een publiek bekostigd solidariteitsfonds. Gehoorgestoorden hebben dat niet. Vandaar dat de verzekeraars gehoorgestoorden en veel andere categorieën patiënten geen collectief contract bieden. De winst door grotere efficiency en preventie van zo’n collectief contract weegt niet op tegen de hogere ziektekosten. Gehoorgestoorden hebben alleen recht op een gewone basisverzekering, waarbij ze de extra kosten voor eigen rekening moeten nemen. Veel patiëntenorganisaties dringen aan op collectieve contracten, maar verzekeraars houden de boot af omdat ze er ook nog op willen verdienen. De overheid kan de particuliere verzekeraars niet verplichten om verlies te maken. Dat maakt van verliesgevende collectieve contracten deels een overheidszaak.

Het getouwtrek over de kosten van de zorg is inherent aan het gecompliceerde concurrentiesysteem dat dit jaar is ingevoerd, waarbij de overheid moet inspringen. Verevening bij collectieve contracten voor dure patiënten is noodzakelijk omdat de verzekeraar hen anders zou weigeren of hele hoge premies zou eisen. De verzekeraars hebben een voorkeur voor gezonde patiënten en ze willen de kosten van de verliesgevende klanten afwentelen op de overheid. Toch is verzekering het delen van risico’s tussen premiebetalers. De overheid hoeft niet altijd in te springen als de verzekeraar daarom vraagt. Ze kan evenmin worden verplicht om elk collectief contract te subsidiëren. Onder het oude zorgverzekeringsstelsel bestonden dergelijke collectieve contracten nauwelijks.

Een potentiële bom onder het nieuwe stelsel van verevening is het Europese recht, waarin gemengde stelsels vaak niet in passen omdat ze de concurrentie verstoren. De Europese Commissie heeft al geoordeeld dat het compenseren van verzekeraars neerkomt op ongeoorloofde staatssteun. Tot nu toe laat de Europese Commissie het Nederlandse vereveningsstelsel ongemoeid, maar een Nederlandse verzekeraar, Azivo, is al naar de rechter gestapt om het stelsel onderuit te halen. Dit voormalige ziekenfonds wordt naar eigen oordeel onvoldoende gecompenseerd voor de vele ongezonde en dure klanten die het in zijn bestand heeft.

Het nieuwe zorgstelsel staat nog slechts aan het begin. Nu iedereen een ziektekostenpolis heeft kunnen kiezen, moet die nog worden uitgetest in de praktijk en in het Europese recht. Over de juridische risico’s is de regering te gemakkelijk heengestapt. Als de Europese rechter oordeelt dat het Nederlandse vereveningsstelsel niet deugt, zal het opnieuw moeten worden ontworpen. De claims van de verzekeraars die dan schade lijden, kunnen in de miljarden lopen. Dat zou een terugslag zijn die ook zijn uitstraling heeft op andere Europese regeringen die overwegen het Nederlandse voorbeeld te volgen. Sinds de hervorming dit jaar is de zorg nog lang niet zeker.