‘Soms moet je de muze bedriegen’

Admiral Freebee speelt bedwelmende rock in Amerikaanse oertraditie.

„Het mooie van muziek is dat je het kunt doen zonder erover na te denken.”

Tom van Leare is Admiral Freebee Foto Katrijn van Giel Tom Van Laere in zijn opname studio, Admiral Freebee Giel, Katrijn Van

Op 11 mei hoorde Tom van Laere in het centrum van Antwerpen sirenes loeien. Later hoorde hij dat een 18-jarige scholier verderop drie mensen had neergeschoten: een Turkse en een Afrikaanse vrouw, en een Belgisch kind. De motieven bleken racistisch.

Tom van Laere is popmuzikant. Zijn band heet Admiral Freebee. Antwerpen is Van Laere’s woonplaats en een vast onderwerp voor zijn liedjes. Vier dagen na 11 mei, als we in zijn oefenruimte zitten, is het refrein over de gebeurtenissen bijna af. Het gaat zo: ‘I’ve been out here so many times/ that I know that you can’t look down/ ‘cause the ground here it is gone’. ,,Dat is het gevoel dat ik kreeg, alsof de grond onder je voeten wegzakt.”

Admiral Freebee (naar een personage in een roman van Jack Kerouac) speelt bedwelmende rock in de oertraditie, met Van Laere als bulderende voorman. Live is Admiral Freebee een sensatie. Het massieve geluid wordt onnadrukkelijk gebracht, door een band die Van Laere’s emotionele wendingen moeiteloos volgt. De mannelijke viriliteit krijgt tegenspel door zelfspot en zelfbeschimping.

Tom van Laere (30) is een lange man met de wolf-achtige blik en de haarimplant van Jack Nicholson in The Shining. Schuin tegenover het Museum voor Schone Kunsten bevindt zich zijn oefenruimte. Van Laere wijst op de kamer ernaast. Daar bedenkt hij nieuwe liedjes. In zijn eentje, zoals hij alles alleen doet. Straks vertrekt hij alleen naar New York om daar de nieuwe, derde Admiral Freebee-cd op te nemen. Van Laere speelt gitaar, piano en harmonica; andere muzikanten worden ter plekke ingehuurd. Admiral Freebee is, kortom, geen ‘echte’ band, het is een door Van Laere ondemocratisch geleid project.

„Dat ik de dingen meestal alleen doe, komt doordat ik vroeger altijd werd aangezien voor de slechtste”, zegt hij. ,,Anderen vonden dat ik niet kon spelen. Dus ik moest altijd alleen spelen. Dat went, je krijgt een eigen wereldje.” „Ik heb bij andere bands gezien dat ze geen keuzes maken. En dat moet je doen. Je kunt niet én hits hebben, én het underground-publiek plezieren. Ik kies voor de echte songs, daar gaat het me om.”

Zijn muziek hoeft niet vernieuwend te zijn, zegt hij. Op de twee cd’s van Admiral Freebee, het gelijknamige debuut uit 2003 en het vorig jaar verschenen Songs, staan nummers met de primitieve allure van de vroege Rolling Stones, of de uitgerekte melancholie van Neil Young. Van Laere: „Ik doe niet mijn best om iets origineels te vinden. Na Lou Reed, Led Zeppelin, Jimi Hendrix en Bob Dylan, valt er muzikaal toch niets nieuws meer te ontdekken.”

Was dat een inzicht dat hij op een bepaald moment kreeg? ,,Nee, daar denk ik niet over na. Dat is het mooie van muziek, je kunt het doen zonder na te denken. Ik weet vaak vanzelf wat het moet zijn.” Wat niet wil zeggen dat alles ‘vanzelf’ komt. „Soms moet je de muze een beetje bedriegen. Als ik aan liedjes denk, gebeurt er niets. Als ik aan koffie denk, gebeurt het ineens. Ik moet dus een manier vinden om aan kofie te denken en toch een liedje te schrijven. Of het gaat zo: als ik om twee uur een afspraak heb, pak ik daarvoor nog even mijn gitaar en net als ik de deur uit moet, komt er een goed idee. Ik speel soms een beetje vals. Dan zeg ik tegen de gitaar dat ik dadelijk weg moet, doe mijn jas aan en begin nog even te spelen. Maar dat werkt niet. Ze weet dat het bedrog is.”

Van Laere heeft, vooral live, een bulderstem. „Ja, jullie in Nederland willen altijd dat ik hard speel en zing. Als ik wat rustigs doe, beginnen ze meteen te roepen: ‘Spélen!’, lacht hij. Die volle stem is ontstaan in zijn begintijd. „Het is zo gegroeid. Doordat ik vroeger vaak optrad in kleine cafeetjes, en niemand naar me luisterde. Dan ging ik steeds harder roepen, zo van ‘Luister nou eens!’. Dat hielp.”

Liedjes over de liefde krijgen bij Van Laere titels als The Worst Is Yet To Come of Recipe For Disaster. „Het zijn geen liefdesliedjes”, zegt Van Laere, „eerder haatliedjes. Recipe For Disaster ontstond op een zondag in het café. Ik zag door het raam een vriend langskomen, die altijd klaagt over zijn vriendin, maar er niets aan verandert. Nu liep hij arm in arm met haar door de stad, te spelen dat ze verliefd waren. Terwijl ik wist dat hij allang een ander had. Meteen kwam dit nummer in me op: ‘Baby you and me… are a recipe for disaster’.”

Admiral Freebee klinkt Amerikaans, door Van Laere’s voorliefde voor het soort ‘klassieke’ rocksongs dat je in Europa niet vaak tegenkomt. Toch herkennen ze in Amerika juist wel de Europese achtergrond, zegt hij. „Ik gebruik de Amerikaanse muziek als gids. Maar daar vinden ze me anders, omdat ze mijn teksten vernuftiger vinden.” „Typisch Belgisch' noemt hij zelf de teksten over Antwerpen, zoals There’s A Road (Noorderlaan). „Het onderwerp inspireert me altijd weer om over te schrijven. Antwerpen is een beetje als een vrouw: je weet niet of je weg wilt of wil blijven", zegt hij. „Het is een haat-liefde verhouding. Als je hier in het café komt, staat iedereen te klagen over Antwerpen. Maar niemand gaat ooit weg. Ze zeggen steeds ‘Ik ga naar Brussel’, maar ze gaan niet. Ik zeg het ook, maar blijf toch.”

De afgelopen tijd is de stemming triest. Twee keer binnen een maand zijn er dodelijke slachtoffers gevallen. In Brussel werd een jongen doodgestoken om zijn mp3-speler, in Antwerpen overleden twee van de drie slachtoffers van de racistische schietpartij. „Als ik een Marokkaan zie, wil ik hem duidelijk maken ‘Ik vind het oké dat je hier bent’. Dan lach ik, en dan wordt hij boos, alsof ik hem uitlach of zo. Er is onzekerheid over en weer. Dat geeft een onveilig gevoel.”

Van Laere heeft zijn hele leven in en om Antwerpen gewoond. Toen hij drie jaar geleden zijn eerste cd uitbracht, opende het eerste nummer met een ‘statement’ over de stad: de regel ‘I was born in de Hollywood part of town’ (in het liedje Get Out Of Town). Dat ‘Hollywood part of town’ is de wijk Brasschaat, een welgestelde buurt van Antwerpen. „Ik kom van goede huize, en dat wilde ik meteen duidelijk maken ook. Want je hoeft niet in de goot te liggen om goede rock ’n’roll te kunnen maken.

Admiral Freebee treedt 3 juni op op Pinkpop, Landgraaf. www.pinkpop.nl