Paus bezoekt Auschwitz ‘als een zoon van het Duitse volk’

De paus loopt in Birkenau langs een reeks nationale herdenkingsplaquettes voor de naar schatting anderhalf miljoen mensen die door de nazi’s in Auschwitz-Birkenau zijn vermoord. Foto AFP Pope Benedict XVI walks past a watchtower of the former Birkenau Nazi death camp as he pays respect to the Nazi victims in Oswiecim, southern Poland May 28, 2006. The German-born Pontiff on Sunday faced a bitter reminder of his country's past - Auschwitz-Birkenau, the most infamous of former Nazi death camps where 1.5 million people, mostly Jews were murdered. REUTERS/Jerry Lampen REUTERS

Paus Benedictus XVI heeft gisteren „als een zoon van het Duitse volk” een bezoek gebracht aan het vroegere vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau, in Zuid-Polen. Het beladen bezoek markeerde het einde van een vierdaagse pelgrimstocht door het geboorteland van zijn voorganger, Johannes Paulus II.

„Spreken op deze gruwelijke plek, waar massale misdaden zonder precedent zijn begaan tegen God en de mens, is bijna onmogelijk”, zei de paus. „Het is met name moeilijk en ongemakkelijk voor een christen, voor een paus uit Duitsland.” De 79-jarige paus werd als jongen ingelijfd in de Hitlerjeugd en deserteerde in de oorlog uit het Duitse leger.

Later zei hij: „Waarom, Heer, zweeg U? Hoe kon U dit alles toelaten?” Voor de gedenksteen van Birkenau zei Benedictus XVI een kort gebed in het Duits, voor vrede en verzoening. Het was voor het eerst in vier dagen dat de paus zijn moedertaal gebruikte. Daarvoor had hij alleen in het Italiaans en in het Pools gesproken.

Het bezoek aan Auschwitz werd overschaduwd door een aanval op Michael Schudrich, de hoofdrabbijn van Polen, op zaterdag in Warschau. Schudrich werd gestompt door een man, die even daarvoor „Polen voor de Polen” had geroepen. De rabbijn had de man hierover aangesproken. De Poolse premier Marcinkiewicz heeft het incident onmiddellijk veroordeeld en Schudrich opgebeld.

De eerste kritiek op de paus is er ook al. Sommigen vinden dat hij de schuld van de Holocaust teveel afschuift op het naziregime. Het Duitse volk is „gebruikt en misbruikt” door Hitler, zei de paus gisteren. Ook zou hij het antisemitisme niet hard en expliciet genoeg hebben veroordeeld. Maar volgens de Israëlische ambassadeur in Polen was de speech van de paus een duidelijke veroordeling van jodenhaat.

Op zaterdag en zondag droeg de paus twee openluchtmissen op in Kraków, die werden bezocht door respectievelijk 600.000 en 900.000 pelgrims, uit Polen, maar ook uit Wit-Rusland, Slowakije en Duitsland. Hij riep de Polen op om zich te verzetten tegen de oprukkende secularisering. Grote delen van de dienst werden door derden in het Pools voorgelezen.

In Kraków bracht de paus toehoorders even in extase met de mededeling dat het proces van zalig- en heiligverklaring van Johannes Paulus II „binnenkort” wordt afgerond. Zijn woordvoerder kalmeerde later de gemoederen. Volgens hem had de paus „slechts een wens” uitgesproken.