Marin Marais

Foto Evelyne Jacq Europa, Nederland, Nieuwegein, 24-05-2006 Ralph Rousseau Meulenbroeks, musicus, viola da gamba speler, specialist van Franse componist Marin Marais. Foto: Evelyne Jacq Jacq, Evelyne

„Als Marin Marais niet zoveel muziek voor de gamba zou hebben geschreven, zou hij nu worden beschouwd als een heel grote componist. Van de belangrijke componisten was hij de enige die zóveel voor de gamba componeerde, in totaal 550 stukken. Na zijn stembreuk op de koorschool leerde hij op de gamba spelen en al heel snel was hij beter dan zijn legendarische leermeester Sainte-Colombe. Wanneer Marais als gambist aan het hof van Lodewijk XIV niet zo gespecialiseerd was geweest, was hij nu veel beroemder geweest. Maar hij koos voor de gamba, het instrument dat vrijwel is vergeten. En daardoor is ook Marais vergeten. Althans in dit land, want behalve ik met mijn cd en een tournee, doet hier niemand iets aan het jubileumjaar van Marais.”

Het jaar 2006 is niet alleen het jaar van Mozart en Sjostakovitsj, maar ook van de Franse componist Marin Marais (1656-1728). De gambist Ralph Meulenbroeks begint op 31 mei, de 350ste geboortedag van Marais aan een tournee waarop hij samen met een klavecinist en een violist repertoire speelt van zijn nieuwe cd ‘Moved by Marais’. Ralph ‘Rousseau’ Meulenbroeks (Rousseau is de achternaam van zijn moeder), werd geboren in 1967, promoveerde in de natuurkunde, speelde gitaar in rockbands en contrabas in het Concertgebouworkest voor hij definitief koos voor de viola da gamba, de zes- of zevensnarige neef van de cello die luider klinkt..

„Marais werkte in een streng voorgeschreven keurslijf, altijd danssuites. Daarbinnen deed hij het en ik krijg er nog altijd koude rillingen van. Voor de gamba is Marais de Franse Bach. Als ik de muziek van Marais speel heb ik meteen het gevoel ‘dit is het tempo’, wat je ook hebt bij Bach en Mozart. Zó moet het, het kan niet anders.

„De vader van Marais was schoenmaker. Dat hij in de muziekwereld zo hoog is geklommen en al jong aan het hof in Parijs kwam, komt door zijn oom, een priester die hem op een koorschool kreeg. Daarna kwam Marais in het hoforkest van Lully. Daarvoor moest je aan veel eisen voldoen, van goede komaf zijn, katholiek, goede relaties hebben met Lully en je moest betalen: het eerste jaarsalaris afstaan en een groot feest geven. Over Marais heeft Alain Corneau in 1992 een prachtige film gemaakt: Tous les matins du monde met Gerard Depardieu als Marais, terwijl zijn zoon de jonge Marais speelde.

„Net als Lully was Marais uiteindelijk financieel heel succesvol, ook door uitgaven van zijn muziek en het geven van lessen. Hij had veel huizen, hij kon zijn dochters bruidschatten meegeven. Hij stond dicht bij de koning, hij speelde in zijn privé-vertrekken.

„Sommige stukken zijn heel eenvoudig, lesmateriaal voor zijn leerlingen die elke veertien dagen al zijn stukken moesten doorspelen. Forqueray schreef alleen heel moeilijke muziek, Marais was wat praktischer, maar sommige stukken zijn echt ingewikkeld, fijnzinnig en gevoelig.

„En dan zijn er die beeldende karakterstukken, zoals Le tableau de l’operation de la taille over een galblaasoperatie die hij zelf heeft ondergaan: opengesneden zonder verdoving. Je hoort de ellende en de pijn. Geniaal is Sonnerie de Sainte Geneviève over gebeier van kerkklokken met het klavecimbel als slaginstrument en een melodietje voor de viool. De gamba speelt 160 variaties op een motiefje van drie noten. ”

Cd ‘Moved by Marais’: STS Digital 611168. Meulenbroeks op tournee met Marais: 31/5 20.15 uur Concertgebouw Amsterdam. Res: (020) 6718345; 2/6 20.15 uur Oud-Katholieke kerk Delft; 8/6 20.15 Lutherse kerk Utrecht. Inl. en res.: www.gambomania.com

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel Ralph Meulenbroeks over Marin Marais (29 mei, pagina 8) staat dat de 350ste geboortedag van de Franse componist Marin Marais wordt gevierd met het eerste concert van een tournee van de gambist Ralph Meulenbroeks. In het kader van de herdenking is er ook een concert in Oosterbeek. Inl.: www.violadagamba.nl

    • Kasper Jansen