De lippen van de censor

Precies veertig jaar na het begin van de Culturele Revolutie is er een pagina verdwenen uit The Economist. Geen verrassing want de inhoudsopgave vertelt dat op bladzijde 29 een kritisch verhaal over, inderdaad, de Culturele Revolutie staat.

De dame van de boekhandel bij wie ik het blad even daarvoor heb gekocht, verklapt meteen dat zij de schuldige is. Niet te geloven! Zelden is zij op heterdaad betrapt, maar hier sta ik toch oog in oog met de Chinese censor zelve: rode lippen en een vriendelijke glimlach.

„Dat was de opdracht”, vergoeilijkt ze haar ingreep.

Het had maar een haar gescheeld of ik had op deze plek geschreven dat ook ik moest toegeven dat er iets fundamenteel aan het veranderen is in China. De ambtenaar uit Chongqing had mij afgehaald in een gloednieuwe Toyota. Die was niet van het partijbureau, maar van hem zelf! Toen we de brug over de Yangtze waren gepasseerd, betaalde hij het tolgeld met een elektronisch pasje. En eenmaal aan de overkant belandden we in een moderne wijk die in nog geen drie jaar uit de grond was gestampt en nu al oogde als een volwassen stad.

„Wat zou Mao Zedong hier van hebben gedacht”, vroeg ik me hardop af. De ambtenaar, lid van de Communistische Partij, had zijn schouders opgehaald en gezegd: „Mao? Mao die kende de wereld niet. Dit is de wereld.”

Maar toen miste ik bladzijde 29. Was ik toch bijna verblind door het kapitalisme.

De censor glimlachte vriendelijk. Dat kon ze goed. Even gingen haar ogen naar een tafeltje. Ik zag het ook. Daar lagen ze, de bladzijden 29. Klaar om vernietigd te worden. De censor had haar werk nog niet afgemaakt. Even aarzelde ze. Toen greep ze naar het tafeltje en drukte me resoluut de verboden pagina in handen. „Niet verklappen hoor”, zei ze met een knipoog, „anders krijg ik mot.”

Er is iets fundamenteel aan het veranderen in China.

Oud-correspondent in China en (beginnend) filmmaker

    • Floris-Jan van Luyn