Dans Het Bijlmermeer

In de Bijlmer wordt volop gedanst: salsa, elektro, kabula.

Nu wagen deze dansers zich aan de ultieme test: Het Zwanenmeer.

Repetities van Zwanenmeer Bijlmermeer. Keten is leuk, maar optreden is belangrijk. Foto's Roger Cremers Nederland, Amsterdam, 21-05-2006 "Zwanenmeer Bijlmermeer"?een ontmoeting tussenjongeren uit de Bijlmermeer en dansers van Het Nationale Ballet. Twee metrolijnen verbinden Het Muziektheater aan het Waterlooplein en de Bijlmer. Met de voorstelling Zwanemeer Bijlmermeer krijgen deze zo verschillende stadsdelen er een gedanste verbinding bij. Het lijkt een wereld van verschil: de balletvoorstellingen van Het Nationale Ballet in Het Muziektheater en het stadsdeel Bijlmermeer, buigend onder herinrichting en negatieve publiciteit. Toch is er ook een bindende factor: dans. De danstheatervoorstelling Zwanenmeer Bijlmermeer is een ontmoeting tussen jongeren uit de Bijlmermeer en dansers van Het Nationale Ballet op de klanken en themaÕs van Het Zwanenmeer. Op verzoek van de artistiek directeur van Het Nationale Ballet Ted Brandsen maakt Nita Liem, artistiek leider van het Amsterdamse danstheater DonÕt Hit Mama, een schaduwversie van de balletklassieker Het Zwanenmeer. Tegenover de negentiende eeuwse sfeer van Tsjaikovski plaatst deze voorstelling een moderne, urbane mystiek. Er is nog veel dat de verschillende deelnemers van elkaar en ook van zichzelf niet weten. Beide partijen hebben wat te winnen bij deze kennismaking. Wat die winst is, zal uit deze bijzondere samenwerking blijken. Zwanenmeer Bijlmermeer is een coproductie van Het Nationale Ballet en DonÕt Hit Mama, in samenwerking met de Educatieve Dienst van het Muziektheater, Matchpoint Cultuureducatie Zuidoost, Scholengemeenschap Reigersbos, het Augustinus College, de Open Schoolgemeenschap Bijlmer en de MBO dansopleiding van het ROC Amsterdam. PHOTO AND COPYRIGHT ROGER CREMERS Cremers, Roger

Sandra Heerma van Voss

Langzaam loopt de vorst door de groep – trots, beheerst, de nek lang, de ogen verzonken. Hij kijkt naar het volk om hem heen, het reikt niet hoger dan tot zijn schouders en het lacht, stampt, gilt als hij voorbijkomt. Hij legt zijn handen even over de oren, oh! die herrie, en loopt door. Als een groep samenklonterende ruggen hem de weg verspert, draait hij razendsnelle, messcherpe pirouettes, net zolang tot hij weer ruimte heeft.

Danser Rubinald Rofino Pronk woont al negen jaar in Amsterdam, maar was nog nooit in de Bijlmermeer geweest toen zijn baas, directeur Ted Brandsen van Het Nationale Ballet, hem vroeg om mee te doen aan het uitwisselingsproject Zwanenmeer Bijlmermeer. De bedoeling was om met leerlingen uit het voortgezet onderwijs, studenten van de MBO dansopleiding en een paar losse danstalenten een voorstelling te maken en zo, door samen te improviseren en elkaars omgeving te leren kennen, de kloof tussen Bijlmer en Muziektheater in elk geval voor even te dichten. Pronk, die zelf opgroeide in Den Haag, vond de Bijlmer „meevallen” toen hij er voor het eerst kwam. „Het is er niet ideaal natuurlijk, maar volgens mij zijn de bewoners wel happy. Ze hebben hun eigen wereld.”

In het begin bekeken de twintig jongeren die voor het project geselecteerd waren hem van grote afstand, vertelt Pronk. In totaal doen er vier dansers van Het Nationale Ballet mee aan Zwanenmeer Bijlmermeer; naast Pronk zijn dat Iqbal Khawaja, Wendy Paulusma en J’aime Crandall. Pronk: „Die kids zagen ons eerst echt als ‘de dansers’. Ze waren nog nooit met ballet in aanraking geweest. Onze stijl is gestructureerd; zij houden van freestylen, alles mag, ze bedenken het ter plekke. Ze kijken naar elkaar voor inspiratie, en naar clips op tv. Maar zo ben ik ook begonnen. Ik was vroeger gek van Michael Jackson, daarom wilde ik danser worden. Ik ben pas later van videostyle dansen overgestapt naar klassiek ballet, omdat mensen tegen me zeiden dat ik er aanleg voor had.”

Paulusma en Crandall zijn de ‘zwaantjes’ uit het Zwanenmeer: sierlijke, vederlichte wezentjes, die door de twee mannen hoog van de vloer worden getild. Als ze even pauze hebben tijdens een repetitie op zondagmiddag in het Muziektheater, zitten ze rustig op een bankje aan de kant. De twintig niet-dansers in de studio gedragen zich totaal anders. Zij zíjn er, ze maken lawaai, en als ze niet hoeven dansen dansen ze toch, schudden ze hun gespierde, spichtige of mollige lijven, frummelen ze aan hun gympen (de jongens) of aan hun korte truitjes (de meisjes).

Springen ze op een teken van regisseur Nita Liem in actie, dan dansen ze met volle overgave een mix van alle stijlen die ze kennen: streetdance, kabula, Afrika-style, salsa, electro en stepping, waarbij je door te stampen en te klappen van je lijf een instrument maakt. Tijdens de repetities, die eind februari begonnen en die plaatsvonden tussen school, stages, baantjes en dansvoorstellingen door, werd het oorspronkelijke idee om een eigen versie van het verhaal van het Zwanenmeer te maken al snel losgelaten. Zwanenmeer Bijlmermeer is een collage van dansscènes geworden, gezet op onder meer Tsjaikovski-met-een-beat.

„Jongens, vandaag is een director’s nightmare”, opent regisseur Liem het kringgesprek dat ze inlast voor een eerste doorloop van het hele stuk, om vier uur. „Vandaag testen we alles wat we tot nu toe hebben gemaakt. Van jullie eis ik concentratie. Ik wil niet dat mensen tussendoor door het gebouw gaan dwalen. We hebben al een ernstige waarschuwing van de portier gekregen. We zijn hier in een theater. Dus als je een geschminkt iemand tegenkomt, ga je die niet pesten.”

De groep valt stil. Keten is leuk, maar optreden is belangrijk.

„Je haalt een stel tieners in huis, natuurlijk”, zegt Ted Brandsen van Het Nationale Ballet. „Je weet dat dat niet ongemerkt voorbij zal gaan. Mijn doel was om de deuren van de ivoren toren die Het Muziektheater voor zoveel Amsterdammers is, open te gooien. Ik weet niet of ze zullen blijven komen, maar voor deze voorstelling komen er in elk geval een heleboel Bijlmermeer-bewoners naar het theater toe.”

Zwanenmeer Bijlmermeer, 1 & 2/6 (try-out), 4 t/m 7/6 in De Grote Operastudio van Het Muziektheater, Waterlooplein 22, Amsterdam. Aanvang 20.15u. Kaarten 7,50 euro. Inl. 020-6255455 of www.het-ballet.nl.

    • Sandra Heerma van Voss