Alles is fijn aan de Opperdoezer

Alleen rondom de plaats Opperdoes wordt deze aardappelsoort verbouwd.

De 63 tuinders willen er weinig over zeggen.

Opperdoezer Ronde De Opperdoezer verdient veel meer aandacht Eten: pagina 20

Het voorjaar biedt ontzaglijk veel aantrekkelijks. Niet alleen bloeit het fluitenkruid en zorgt de meidoorn voor witte wolkjes in het land, ook kan er na een winter vol kool, knollen en uit Afrika geïmporteerde groenten weer van alles gegeten worden van het land. Iedereen doet altijd erg opgewonden over de eerste asperges en daar is, als het verse asperges zijn en geen houten stokjes, veel voor te zeggen, maar er is zo veel meer. Nu komt veel van wat er al is uit de kas, want eind mei is nog steeds vroeg voor groenten, maar sommige groenten zijn er al echt. Asperges dus, en nieuwe aardappelen. En dus de nieuwe Opperdoezer Ronden. Eerst uit de kas, maar nu ook van de koude grond.

Opperdoezers zouden ook wel wat meer gevierd kunnen worden. Overal wordt feestelijk asperges gegeten, en dat is goed, maar vlak deze speciale aardappel ook niet uit. Rondom het dorp Opperdoes in de kop van Noord-Holland wordt de Opperdoezer verbouwd. Nergens anders. Alleen hier, zo wil het verhaal, is de zavelgrond nu net zó van samenstelling dat de harde, ronde, bobbelige aardappel wil groeien. En al was dat niet waar, dan nog mogen Opperdoezer Ronden nog alleen hier verbouwd worden: de Opperdoezer heeft een Beschermde Oorsprongsbenaming (BOB) en dat betekent dat niet elke Jan, Piet of Klaas uit Overijssel of Limburg zijn aardappel een Opperdoezer mag noemen. Alleen deze aardappel, in West-Friesland geteeld is een Opperdoezer. Er zijn maar precies 63 tuinders die ze verbouwen. Ze moeten bovendien allemaal lid worden van de telersvereniging ‘De Opperdoezer Ronde’ die ook het pootgoed verstrekt. Zo is het allemaal heel streng geregeld. In Opperdoes zelf blijken de boeren niet erg spraakzaam over de aardappel. Maar iets kan men toch wel te weten komen. Bijvoorbeeld dat de ronden die op ‘de Noord’ verbouwd worden de allerbeste zijn. Of er wel eens een blinde test gedaan is om dat vast te stellen valt niet te zeggen. Het ís gewoon zo. Ook van andere Westfriezen kan je dat horen. Opperdoezen van de Noord, ja, dat is het summum. Je kunt er ook horen dat je een Opperdoezer aardappel niet te lang moet koken. Met vijftien minuten is-ie gaar zegt een tuindersvrouw. En hij moet goed in het water liggen. Je mag hem niet schillen, oh nee, de heel dunne schilletjes kun je erom laten zitten, of, zoals het hoort, eraf schrappen. Je serveert de schaal met goudgele delicatessen met ernaast een kommetje gesmolten boter. Daar doop je ze in. Dát is Opperdoezers eten.

De eerste Opperdoezers is iets waar bij stilgestaan wordt. In de streek vragen de mensen elkaar, zo bericht een Westfriese zegsman: „Ben je al aan de ronden west?” De allereersten komen altijd uit de kas en het eerste kistje wordt geveild, net zoals het eerste vaatje haring. De prijs kan behoorlijk oplopen, en is bestemd voor een goed doel, dit jaar de cliniclowns. Nu zijn ze nog steeds duur. De tuinder die ik sprak vertelde dat ze vorige week nog tien euro het kilo hadden gedaan, nu zijn ze gezakt naar zes. Nog steeds niet een echte aardappelprijs. Maar dat wordt elke week minder zegt hij. Maar ietsje duurder dan andere aardappelen blijft deze altijd, hij moet ook met de hand gerooid worden, zeker tot half juni en de meeste telers blijven het hele seizoen, dat op 10 juli al weer afloopt, met de hand rooien. Alleen de echt grote jongens gebruiken machines. Maar dat is voor het delicate velletje van deze vroege aardappel niet zonder gevaar. Maar nu het belangrijkste. De smaak. Wat is er nu zo fijn aan deze aardappel. Het antwoord is: alles. Ze zijn stevig maar niet wasachtig. Ze hebben een zeer dun schilletje, even borstelen is alles wat nodig is. De schilletjes zijn ook lekker. Ze zijn ietsje zoetig en vol van smaak. Ze smaken licht gronderig en aards, zoals aardappels doen. Eigenlijk, bedenk ik nu, zou je ook eens een blinde aardappeltest moeten doen. Ga ik een keer doen. Resultaten volgen. Maar tot die tijd houd ik gewoon vol: de Opperdoezer ronde is een van de fijnste aardappelen die er zijn.