Uribe dankt populariteit aan harde hand

De harde hand van president Álvaro Uribe tegen de gewapende groepen in Colombia heeft het land veiliger gemaakt, zeggen veel Colombianen. Zijn herverkiezing, morgen, lijkt verzekerd.

President Álvaro Uribe Foto APFoto Reuters Colombian President Alvaro Uribe gestures during his campaign closure in Cartagena's colonial district May 21, 2006. Uribe has over 50 percent of intended votes in several polls published in local media a week ahead of Colombia's presidential elections. REUTERS/Andrew Winning REUTERS

De handel van Fernando zit in een kinderwagen die vernuftig is omgebouwd tot mobiele snoep- en sigarettenwinkel. Hij trekt ermee door de Colombiaanse hoofdstad Bogotá. Op zijn blauwe hesje staat dat je bij hem ook een mobiele telefoon kan huren voor een kwartje per lokaal gesprek. 'Uribe, honderd procent', antwoordt hij nog voordat de vraag goed en wel gesteld is.

Ook de moeder en dochter die in de Juan Valdez-winkel koffie drinken, geven kordaat eensluidend antwoord op de vraag op wie ze bij de presidentsverkiezingen van zondag gaan stemmen. 'Uribe, want dank zij hem is de veiligheid in Colombia aanmerkelijk verbeterd. Vorige maand zijn we voor het eerst in vijftien jaar met de auto van Bogotá naar mijn zus in Medellín gereden', zegt de oudste vrouw. 'Tot voor enkele jaren stonden de terroristen aan de rand van de stad. Nu heb ik bewegingsvrijheid', verklaart ook Fernando.

Colombia kiest morgen een nieuwe president en niemand twijfelt eraan dat het de oude wordt. De 53-jarige Álvaro Uribe - sinds 2002 president van het 41 miljoen inwoners tellende Colombia - zal volgens alle peilingen zijn politieke tegenstanders gaan verpletteren. Uribe staat in de enquêtes op zo'n zestig procent van de stemmen en zal naar verwachting in één ronde zegevieren. Het is de eerste herverkiezing van een president in 64 jaar, de grondwet is er speciaal voor aangepast om het mogelijk te maken.

De conservatieve Uribe heeft zich tijdens zijn bewind onderscheiden met wat hij zelf 'de politiek van de harde hand' noemt. In het gewelddadige land waar de bevolking al meer dan veertig jaar wordt geterroriseerd door linkse guerrillagroepen, rechtse paramilitaire eenheden en gewone drugshandelaren koos Uribe voor de frontale aanval. Zijn voornaamste daad is de ontwapening van de 20.000 paramilitairen. De volgende ambtstermijn moeten de ongeveer evenveel strijders van groepen als ELN en Farc onschadelijk worden gemaakt.

Die strategie spreekt de Colombianen, die oorlogsmoe zijn, aan. Het aantal ontvoeringen is sinds 2002 van 3.041 gedaald naar 800 vorig jaar. Terreurdaden van 1.517 naar 552. Het zijn resultaten die het voor de tegenstanders lastig maken de discussie te verleggen. 'Als ik president ben, zullen de onderwijzers en niet de soldaten de helden van de samenleving zijn', zegt de alternatieve linkse kandidaat Antanas Mockus. Hij staat in de peilingen op één procent.

Terwijl zijn persoonlijke lijfwacht toekijkt - de armen streng voor de borst gevouwen - vertelt Telesforo Pedraza, parlementslid en partijgenoot van Uribe, op een terrasje ook 'stomverbaasd' te zijn over de enorme aanhang van zijn leider. 'Links en rechts lijken zich al lang geleden te hebben neergelegd bij de winst van Uribe', zegt Pedraza.

Het kan verklaren waarom er in Bogotá vrijwel geen verkiezingsaffiche of spandoek hangt. Commentatoren klagen over historisch saaie verkiezingsmanifestaties. En Uribe is zo zelfverzekerd dat hij hooghartig deelname aan debatten met zijn tegenstanders afwijst. Volgens Pedraza zullen naar verwachting slechts 9 van de 26 miljoen stemgerechtigde Colombianen morgen de moeite nemen te gaan stemmen.

De linkse kandidaat en tweede in de peilingen Carlos Gaviria - de man die wegens zijn witte baard Vadertje Kerst wordt genoemd - noemt het laf. Hij wil praten over mensenrechten en armoedebestrijding. Maar Gaviria krijgt volgens de peilingen maar twintig procent van de stemmen. De 69-jarige Gaviria was de hoogleraar rechten van Uribe. Die prees zijn leermeester tot tien jaar geleden nog wegens diens rechtschapenheid. Maar nu beschuldigt Uribe zijn tegenstander ervan te heulen met communisten.

Ondanks successen is Colombia onder Uribe allerminst een normaal veilig land geworden. De journaals ademen dagelijks onveranderlijk dood en verderf. Parlementariër Pedraza begint aan een lange opsomming van de laatste berichten van het front. Acht mensen sterven in een mijnenveld van de Farc, een gemeenteraadslid wordt vermoord, drie kinderen laten het leven nadat ze een oude granaat oppakten, negen bussen zijn in brand gestoken en de belangrijkste havenstad Buenaventura zit drie dagen zonder elektriciteit na aanslagen van de guerrilla.

'Maar Uribe straalt in ieder geval het beeld uit dat het in Colombia veel beter gaat. De mensen voelen zich veiliger en dat leidt tot meer mobiliteit en het aantrekken van buitenlandse investeerders', aldus Pedraza. De economie groeit gemiddeld met vijf procent.

Uribe maakt bovendien indruk als een niet aflatende werker die zich met alle dossiers bemoeit. En alles weet. Ieder weekeinde organiseert hij in het binnenland volksvergaderingen waar bewoners zich met klachten tot hem kunnen wenden. De president kleedt zich voor die gelegenheden als een gewone plattelander met hoed. Als een weg niet is aangelegd of het dak van de dorpsschool lekt, worden de verantwoordelijke bewindslieden - die ook meereizen - publiekelijk door Uribe ter verantwoording geroepen.

Het is het soort populisme waar ook zijn linkerbuurman Chávez in Venezuela mee scoort. En als er wat misgaat, rekent de bevolking het Uribe niet aan. Recente omvangrijke corruptieschandalen hebben geen effect gehad in de peilingen. 'Uribe is de Teflonpresident: niets kleeft aan hem.'

Bij de oppositie troosten ze zich door te wijzen op de ongebruikelijk grote aanhang die links ondanks alles trekt. 'De linkse kandidaten halen nu zo'n 35 procent van de stemmen. Dat is nog nooit vertoond', zegt León Valencia. Hij zat tot 1994 in de leiding van guerrillagroep ELN en steunt nu kandidaat Gaviria.

Ook Valencia geeft toe dat het veiliger is geworden in zijn land. 'Maar het vergt enorme financiële investeringen. En alleen in de steden en langs grote wegen is het door de massale aanwezigheid van veiligheidstroepen beter geworden. Dat resultaat staat in geen verhouding tot de kosten.'

Volgens de Colombiaanse oppositie is het beter om te proberen via serieuze onderhandelingen de gewapende groepen uit te schakelen. 'Het land moet meer regionaal integreren, meer contact zoeken met Europa en het vrijhandelsverdrag dat Uribe tekende met de Verenigde Staten moet van tafel', zegt Valencia.

De ex-guerrillero zegt dat zijn land ook geen andere keus heeft. De economie groeit niet altijd zo voorspoedig. En de 600 miljoen euro die Colombia nu als speciale regionale bondgenoot van de Verenigde Staten jaarlijks krijgt van Bush is volgens hem ook een aflopende zaak. 'De Republikeinen zijn in de VS aan de verliezende hand en de Democraten zullen voor een andere politiek in de regio kiezen. Het roer moet in Colombia dus hoe dan ook om.'

Maar de tegenstanders van de president weten dat ze met dit beleid naar alle waarschijnlijkheid tot het jaar 2010 moeten wachten. Dan mag Uribe niet meer mee doen.

    • Marcel Haenen