Topman Severstal kan rekenen op Poetin

Het Russische staalbedrijf Severstal heeft gisteren een groot belang in Arcelor genomen. Aan het hoofd staat Alexei Mordashov, die 'altijd de juiste politieke vrienden had'.

Alexei Mordashov (Foto AP) Severstal's Chairman Alexei Mordashov addresses a news conference at Arcelor's headquarters in Luxembourg May 26, 2006. Steelmaker Arcelor has agreed to buy Russia's Severstal to create the world's biggest steelmaker and thwart current number one Mittal's bid for the European group. REUTERS/Thierry Roge REUTERS

Alexei Mordashov heeft nooit zijn toevlucht tot geweld genomen bij het opbouwen van zijn staalimperium tijdens de Russische 'metaaloorlogen' van de jaren negentig, een tijdperk waarin bendes oorlog voerden om de controle over de industrie van de ter ziele gegane Sovjet-Unie.

In plaats daarvan maakte hij gebruik van zijn overtuigingskracht om de 'rode' directeur van Severstal op een zijspoor te manoeuvreren, dezelfde man die hem in 1988 nog als econoom in dienst had genomen. Vervolgens wist hij de absolute zeggenschap over het concern te verkrijgen en trad hij in 1996 als topman aan.

Gisteren nam Mordashov met zijn zakenimperium een belang van 32 procent in Arcelor, via een transactie die Severstal, waarvan hij 90 procent bezit, op 13 miljard euro waardeert.

De overeenkomst zou, als hij definitief zijn beslag krijgt, een vijandig bod van Mittal Steel op Arcelor de pas afsnijden en 's werelds grootste staalconcern doen ontstaan, met een omzet van 46 miljard euro en een productie van 70 miljoen ton staal. De aandeelhouders van Arcelor moeten nog over de voorgenomen transactie stemmen en zullen misschien Mordashovs staat van dienst willen bestuderen voordat ze hem als een krachtige minderheidsaandeelhouder aan boord willen halen.

Mordashov (40) dook met een omvangrijk fortuin op uit het tijdperk van de primitieve kapitaalvergaring in Rusland, en heeft tijdens het bewind van president Vladimir Poetin essentiële geloofsbrieven verworven bij het Moskouse establishment. Hij heeft gelobbyd voor de Russische toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie WTO. Zijn aankoop van een belang in de commerciële tv-zender REN TV vorig jaar kwam neer op een loyaliteitsbetuiging jegens het Kremlin, dat de massamedia immers nauwgezet controleert.

Volgens analisten zou Mordashov nooit in staat zijn geweest om de Arcelor-transactie af te sluiten zonder goedkeuring van Poetin.

'Het gaat erom wie je bent en wat je hebt gedaan,' aldus Rob Edwards, metaal-analist bij Renaissance Capital. 'Hij heeft altijd de juiste politieke vrienden gehad.'

Maar als we wat verder teruggaan in de tijd, rijzen er vragen op over de start van Mordashov. Het verhaal daarover is opgetekend door de Amerikaanse onderzoeksjournalist Paul Klebnikov.

Klebnikov gaf in een artikel voor de eerste Russisch-talige uitgave van Forbes magazine in 2004 een gedetailleerd overzicht van de manier waarop Mordashov zijn voordeel deed met Ruslands privatiseringsprogramma om met behulp van 'vouchers' de controle te verkrijgen over Severstal.

Mordashov verwierf de steun van de door de wol geverfde Severstal-topman Yuri Lipukhin voor de oprichting van een bedrijf, genaamd Severstal-Invest, dat snel geld wist te verdienen door het staal van de fabriek goedkoop op te kopen en vervolgens tegen marktprijzen te verkopen.

Hij gebruikte het geld om de aandelenvouchers te kopen die aan de werknemers van Severstal waren uitgereikt, en dwong Lipukhin later hem de touwtjes van het bedrijf in handen te geven.

Mordashov betwist deze gang van zaken niet, maar ontkent gebruik te hebben gemaakt van illegale methoden om de controle over Severstal te verwerven.

'We hebben nooit iets zomaar afgepakt, we hebben nooit iemand onder druk gezet, we hebben nooit onze toevlucht gezocht tot staatsorganen of corruptie,' zei Mordashov in het Forbes-artikel.

Volgens Tim McCutcheon, staal-analist bij beursmakelaardij Aton in Moskou, kunnen de zorgen over het verleden van Mordashov echter worden geneutraliseerd door het feit dat Arcelor hem prefereert boven de vijandige bieder Lakshmi Mittal, die bekendstaat als een harde saneerder.

'Hij zou meer bereidheid aan de dag leggen om samen met het huidige management te onderzoeken hoe het bedrijf moet worden geherstructureerd, vooral op het gebied van het personeelsbeleid.'

Arcelor onderhoudt al enige tijd een relatie met Mordashov. Vorige maand openden zij samen een joint-venture voor de productie van gegalvaniseerd staal in Cherepovets - de thuisbasis van Severstal in Noord-Rusland waar Mordashov is geboren.

Destijds deden geruchten de ronde dat Vladimir Lisin, eigenaar van de Russische staalproducent Novolipetsk, zou opduiken als 'redder in de nood' om Arcelor uit de klauwen van Mittal te houden.

Maar geheel volgens zijn gewoonte was het Mordashov zelf die er met de buit vandoor ging.

    • Douglas Busvine