Topalovs come-back

Hans Ree bewondert de dierlijke snelheid van topschakers, de puur lichamelijke coördinatie tussen oog, brein en hand

Na de negende ronde van het Mtel toernooi in Sofia werd er een foto gepubliceerd van Anands notatiebiljet van zijn partij tegen Peter Svidler. Het was een bijzonder document, want vanaf de 34ste zet had Anand niet meer zijn zetten genoteerd, maar alleen streepjes gezet. Zetten noteren is verplicht, maar als je minder dan vier minuten bedenktijd over hebt, mogen er ook streepjes gezet worden. Van die uitzonderingsregel had Anand nog nooit eerder in zijn leven gebruik hoeven maken.

Tegen Svidler had hij een ongemakkelijke stelling remise gehouden, dus zijn tijdgebrek had geen kwade gevolgen gehad. Maar de volgende dag was hij tegen Roeslan Ponomariov weer in tijdnood en toen miste hij een geforceerde winst, waardoor hij niet tweede, maar derde in het toernooi werd. Anand in tijdnood, dat was vroeger ondenkbaar. Dat hij langzamer is geworden zagen we dit jaar al eens toen hij in een vluggertjestoernooi met 2-0 van Magnus Carlsen verloor.

In 1987 speelde ik een paar vluggertjes tegen Anand op het vliegveld van Manila. Hij was in de Filippijnse stad Baguio net jeugdwereldkampioen geworden en ik was secondant van Jeroen Piket geweest. Al die vluggertjes tegen Anand verloor ik en dat verbaasde me niet, want ik had grote bewondering voor hem, al was hij pas 17 jaar. Wat me dwars zat was dat hij iedere keer na ongeveer 20 zetten minstens een halve minuut meer bedenktijd over had dan ik. Niet in de eerste plaats doordat ik langer had nagedacht, want we dachten niet lang over die eerste zetten. Het was puur lichamelijk; de coördinatie tussen oog, brein en hand. Alles was sneller bij hem en als we een ander spelletje hadden gespeeld, bijvoorbeeld snel knopjes indrukken als er een lichtje ging branden, had ik nog veel erger verloren dan met schaken. De dierlijke snelheid van vroeger is Anand kennelijk kwijtgeraakt.

Vorige week schreef ik dat Veselin Topalov slecht in vorm was in het Mtel toernooi, ook al had hij net de leider Gata Kamsky verslagen. Na die overwinning verloor hij nog van Svidler, waardoor hij de treurige score van 2,5 uit 6 bereikte. Toen begon de grote inhaalactie. Vorig jaar had Topalov ook al zoiets laten zien in het eerste Mtel toernooi en eerder dit jaar ook in het toernooi dat in Morelia en Linares werd gespeeld. Nu won hij zijn laatste vier partijen, waardoor hij toch weer toernooiwinnaar werd, een half punt voor op Gata Kamsky en een punt voor op Anand. Woorden schieten tekort om mijn bewondering uit te drukken.

Topalov Ponomariov, Mtel 8ste ronde:

1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 a6 4. La4 Pf6 5. 0 0 Le7 6. Te1 b5 7. Lb3 0 0 8. h3 Lb7 9. d3 d6 10. a4 Pa5 11. La2 c5 12. Pbd2 Pd7 Een nieuwe zet. 13. Pf1 Pb6 14. Ld2 b4 15. c3 bxc3 16. Lxc3 Pc6 17. a5 Pc8 18. Pe3 P8a7 19. Pf5 Lc8 20. Pd2 Tb8 21. f4 Omdat zwart goed spel op de damevleugel heeft gekregen probeert Topalov nu ijzer met handen te breken, maar dat had hem slecht moeten bekomen. 21Lxf5 22. exf5 exf4 23. Dg4 Pd4 24. Pe4 Pab5 25. Ld2 Voor een kwaliteitsoffer deinst Topalov nooit terug, maar in dit geval is het uit nood geboren. Na andere zetten zou hij ook slecht staan. 25Pc2 26. Lxf4 Kh8 27. Dh5 Pxe1 28. Txe1 Dxa5 29. Ta1 Topalov had nog 27 minuten bedenktijd, Ponomariov nog 40. 'Ik stond glad gewonnen', zei Ponomariov na de partij, en hij had gelijk. 29Tbd8 Hier had zwart met 29f6 de aanval kunnen afslaan. Als wit dan 30. Kh2 speelt, met de dreiging 31. Lg8, is 30d5 31. Lxb8 Txb8 heel goed voor zwart. 30. f6 Objectief een betere kans was 30. Kh2, met de dreiging 31. Lxf7 Dxa1 32. Lg6. 30gxf6 31. Kh2 d5 Nog steeds had zwart met 31Tg8 de aanval met goed spel kunnen afslaan, maar hij was zich van geen gevaar bewust. 32. Pxf6 Lxf6 33. d4

Nu werd de verschrikkelijke waarheid duidelijk voor Ponomariov. Wit dreigt 34. Lb1, waarna zowel mat als damewinst dreigt, en daar is geen goede verdediging tegen. 33Dxa2 Hij moet zijn dame geven. 34. Txa2 Pxd4 De technische fase die hierna komt is nog lang niet makkelijk voor wit, maar op den duur moet zijn materiële overwicht de beslissing brengen. 35. b4 Pe6 36. Le5 Lg7 37. bxc5 Tc8 38. Ld6 Tfd8 39. Ta5 Kg8 40. Txa6 Td7 41. Dxd5 Lf8 42. Df3 Lxd6+ 43. cxd6 Tcd8 44. Dd5 Pg7 45. Ta8 Pe6 46. Txd8+ Txd8 47. g4 h6 48. h4 Tb8 49. Kg3 Te8 50. Kf3 Pf8 51. Dd2 Kg7 52. Dd4+ Kg8 53. Df6 Te6 54. De7 Kg7 55. Dc7 Kg8 56. d7 Pxd7 57. Dxd7 Kg7 58. Dd4+ Kg8 59. Kf4 Tg6 60. Kf5 Te6 61. Dd7 Tg6 62. h5 Tg5+ 63. Kf6 Kh8 64. De8+ Tg8 65. Kxf7 Zwart gaf op.

    • Hans Ree