Erfdochters

Eerst controle krijgen over je geld en vervolgens bedenken wat voor goeds je ermee kunt doet. Dat doen de Erfdochters, een club rijke vrouwen. Dit jaar bestaan ze 20 jaar.

Marjan Sax, geestelijk moeder van Mama Cash Foto Roger Cremers Nederland, Amsterdam, 17-05-2006 Marjan Sax, Politicoloog Marjan Sax is politicoloog. Zij is mede-oprichter van stichting Mama Cash, het onafhankelijk financieringsfonds voor vrouwen. Zij was er directeur, pr manager, fondsenwerver, bestuurslid en voorzitter van de stichting en drijvende kracht achter 'de Erfdochters-regeling'. Zij noemt zichzelf 'feministisch activist' en beweegt zich op uiteenlopende vrouwenterreinen (sekswerk, vrouwenhandel, de positieverbetering van asielzoekers). Zij is (mede)auteur van verschillende publicaties. Thans is zij werkzaam als zelfstandig adviseur voor vermogensplanning en filantropie. PHOTO AND COPYRIGHT ROGER CREMERS Cremers, Roger

'Als je rijk wordt, krijg je een heel ander leven', zegt Margriet Jansen. 'Je krijgt contacten die je niet zou hebben als je niet rijk was. Je moet praten met de bank, de vermogensbeheerder, de belastingdienst, de accountant, de notaris. Dan is het handig als je zelf goed op de hoogte bent.'

Jansen had aandelen in het bedrijf van haar familie. Toen het bedrijf een joint-venture aan ging met een andere onderneming, verkocht zij haar aandelen. 'Ik verdiende 1,6 miljoen gulden. Dat was twintig jaar geleden echt heel veel geld.' Jansen kocht een huis, ging beleggen en schonk aan goede doelen. Dat had ze vooraf bedacht, want om zich voor te bereiden op haar naderende rijkdom had ze zich aangesloten bij de Erfdochters. In een groep met zo'n 15 andere vermogende vrouwen praatte ze over alles wat er bij geld komt kijken. Ook over de sociale aspecten. 'Zelf ben ik meegegroeid in de rijkdom van mijn familie. Mijn ouders woonden in een bescheiden rijtjeshuis en ze werden gaandeweg rijker. De rest van de familie werd niet rijker, dus ik had geleerd om met beide werelden om te gaan. Maar als je zomaar van de ene op de andere dag een enorme erfenis krijgt, is dat lastiger. Ik ken vrouwen die heel rijk zijn zonder dat hun omgeving het weet. Sommige mensen voelen zich bezwaard door dat geld.'

De groep Erfdochters waarvan Jansen deel uitmaakt, bestaat al twintig jaar. Op financieel gebied hebben ze niet veel meer te leren, maar ze komen nog vijf keer per jaar bij elkaar.

'Als je met iemand gezellig gaat lunchen, zeg je niet: ik moet beslissen waar ik een miljoen euro in ga beleggen. Met iemand die zelf ook rijk is, kun je zoiets wel bespreken. Je leert vrouwen kennen die in dezelfde situatie zitten als jij. Dat is prettig. Want ook al is de keuze hoe je een miljoen euro gaat beleggen een luxe-probleem, het blijft een probleem.' Ook als er een conflict is met bijvoorbeeld de bank steunen de Erfdochters elkaar. Zo gingen twee Erfdochters samen naar de bank nadat een van hen had ingeschreven op de emissie van Worldonline en veel geld kwijtraakte toen de bank weigerde haar verkoopopdracht uit te voeren. 'Zo kreeg ze toch tweederde van haar verlies terug. Ik heb geleerd dat je met banken kunt onderhandelen.' Naarmate Jansens Erfdochtergroep ouder wordt, wordt vermogensoverdracht belangrijker. Maar het meest praten ze over schenkingen aan goede doelen, want de Erfdochters willen niet alleen slim omgaan met hun geld, maar het ook zo efficiënt mogelijk inzetten om goede doelen te steunen.

Dat was destijds ook het idee van Marjan Sax, de oprichter van de Erfdochters. In de jaren zeventig erfde Sax als twintiger ruim 1 miljoen euro. Sax, die actief was in de studenten- en vrouwenbeweging, zat met dat geld in haar maag. 'Geld, dat stond voor kapitalisten. Dus ik hield het geheim. Het geld was belegd en ik probeerde er niet aan te denken.' Totdat ze zich realiseerde dat ze haar geld kon gebruiken om maatschappelijke veranderingen te bewerkstelligen. Ze richtte Mama Cash op, een financieringsorganisatie voor vrouwenrechten. Tegenwoordig richt Mama Cash zich vooral op buitenlandse projecten, maar de organisatie verleende jarenlang borgstellingen aan vrouwelijke ondernemers in Nederland, die bij de bank geen krediet kregen. Sax leende haar geld uit aan Mama Cash en schonk het rendement. Dat werd ingezet voor goede doelen. Vrijwel niemand wist dat het geld van haar kwam. 'Ik loog met een stalen gezicht over een anonieme rijke vrouw die ons steunde.' In Amerika kwam ze in contact met de organisatie Managing Inherited Wealth, een groep vrouwelijke erfgenamen die meer controle over hun geld wilden en er iets goeds mee wilden doen. Terug in Nederland onthulde ze in 1986 in een interview in Vrij Nederland dat zij de mysterieuze vrouw achter Mama Cash was en dat ze met gelijkgestemde erfgenames in contact wilde komen. Zo ontstond de eerste Erfdochtergroep, waar ook Margriet Jansen in zat. Er worden nog steeds nieuwe Erfdochtergroepen opgericht. De vrouwen zijn meestal boven de 40, want vanaf die leeftijd wordt geërfd. Sax begeleidt de groepen. Ze krijgen een cursus waarin notarissen, fiscalisten en beleggingsadviseurs hen onderricht geven in financiële ins en outs. Maar de nadruk ligt op de psychologische aspecten van geld. Als het programma afgerond is, blijven de meeste groepen gewoon bestaan. 'Je raakt over geld niet uitgepraat', zegt Sax. 'Het is een onderwerp dat raakt aan alle aspecten van je leven. De manier waarop je ermee omgaat heeft veel te maken met je opvoeding. Kun je ervan genieten? Of voel je je vooral schuldig omdat je meer geld hebt dan je nodig hebt? Dat ligt voor iedereen anders. Maar wat alle Erfdochters gemeen hebben is dat ze het vanzelfsprekend vinden dat ze hun geld maatschappelijk inzetten. Put your money where your mouth is.'

Margriet Jansen heet in werkelijkheid anders.

    • Wilma van Hoeflaken