Clearstream gaat maar niet weg

De Fransen zijn nog niet van de affaire-Clearstream af - al loopt hun belangstelling wel snel terug. Vijf vragen over een zaak die vooral premier Villepin belast.

Hoe lang kan een schandaal in de lucht blijven hangen? Sinds een maand nu houdt de affaire-Clearstream de Franse pers en politiek in haar greep. Het schandaal draait om een gerechtelijk onderzoek naar de vraag wie de hand heeft gehad in valse beschuldigingen van corruptie aan het adres van minister van Binnenlandse Zaken Sarkozy en andere politici. Onthullingen in media - vooral Le Monde - wijzen naar premier Dominique de Villepin als bron van de beschuldigingen.

De kwestie belast de verhoudingen binnen de regering zozeer, dat er vrijwel elke dag nieuwe speculaties rondgaan over het aftreden van een van de twee. De antwoorden van de kemphanen: Villepin denkt er niet aan, Sarkozy nóg niet. Hij wil wachten met aftreden totdat de waarheid vast staat.

Maar de vraag is: komt die boven water? Het gerechtelijk onderzoek kan nog jaren duren. Villepin zegt slachtoffer te zijn van een lastercampagne. 'Alles wat er gezegd wordt is onjuist', vatte hij deze week samen. Hij heeft de steun van president Jacques Chirac.

De kiezers lijken het ondertussen niet meer te volgen. De aandacht verflauwt, zeggen opiniepeilingen. Toch is wel het een en ander duidelijk geworden over deze 'staatskwestie'.

Op tafel liggen diverse vragen.

Van wie kwamen de anonieme brieven met valse beschuldigingen waarmee de affaire in 2004 aan het rollen kwam?

Van de industrieel Jean-Louis Gergorin, een goede bekende van Villepin. Vorige week gaf Gergorin toe de auteur te zijn van de brieven die mei en juni 2004 bij onderzoeksrechter Van Ruymbeke werden bezorgd. Maar de beschuldigingen waren volgens Gergorin vals noch anoniem. Ten eerste had hij ze eerst in het geheim besproken met Van Ruymbeke - vanwege deze ontmoetingen is het ministerie van Justitie nu een onderzoek tegen de rechter begonnen. Bovendien zegt Gergorin dat hij wel degelijke serieuze aanwijzingen had over een maffioos netwerk, met Franse topindustriëlen, dat via de Luxemburgse financiële instelling Clearstream opereerde. Gergorin, die intussen is ontheven van zijn functie als vice-president van het luchtvaart- en defensieconcern EADS, leverde lijsten met 'verdachte' Clearstreamrekeningen. Hij zegt niet te weten hoe Sarkozy op zo'n lijst terechtkwam.

Wat heeft premier De Villepin daarmee te maken?

Vast staat dat Gergorin zijn oud-medewerker Villepin al in januari 2004 op de hoogte stelde van zijn verdenkingen. Villepin, toen minister van Buitenlandse Zaken, werd vanaf dat moment op de hoogte gehouden door de inlichtingenofficier Philippe Rondot. In zijn - uitgelekte - aantekeningen noteert Rondot dat Villepin maar in de beschuldigingen bleef geloven, ook nadat hij is gewaarschuwd dat ze waarschijnlijk vals waren. Villepin wist dit volgens Rondots aantekeningen al toen de naam van Sarkozy in de zomer van 2004 voor het eerst in kranten en weekbladen werd genoemd in verband met de affaire-Clearstream.

Kan Villepin zelf slachtoffer zijn geweest van manipulatie?

Dat kan. Zo is geopperd dat Gergorin, geobsedeerd door zijn maffia-verdenkingen, de lijsten met Clearstream-rekeningen heeft aangevuld met vijanden van Villepin, om diens aandacht te trekken. Maar er zijn aanwijzingen voor het tegendeel. Rondot schrijft dat hij zijn onderzoek uitvoerde in opdracht van president Chirac, met Villepin als intermediair. Van Villepin tekende hij vervolgens op: 'Als de president en ik opduiken, zijn we er geweest.'

Ook noteert hij dat Villepin zelf met namen van mogelijke verdachten aan komt zetten, onder wie Sarkozy en parlementariër Patrick Ollier. Dat is de echtgenoot van minister van Defensie Alliot-Marie, de directe chef van Rondot. Alliot-Marie reageerde woedend op deze onthullingen, die zij in verband bracht met een poging om haar kansen om premier te worden te dwarsbomen.

Kan Villepin na zulke aantijgingen iets anders doen dan aftreden?

Niet volgens de oppositie, en ook niet volgens sommige partijgenoten van Villepin die Sarkozy steunen. Maar zijn aftreden is niet aan de orde zolang Chirac er niet van wil weten.

De president heeft zijn ministers opgeroepen geen aandacht meer te besteden aan andere zaken dan het uitdragen van succesvol beleid. Villepin heeft ook bijval gekregen van Rondot, die zijn jarenlange anonimiteit heeft opgegeven en nu zegt dat zijn notities verkeerd geïnterpreteerd zijn. Volgens hem handelde Villepin 'te goeder trouw'.

En Chirac, heeft die er zelf niets mee te maken?

Het Elysée heeft ontkend dat de president onderzoek heeft laten doen naar ministers. De affaire heeft ook een oude beschuldiging doen herleven dat Chirac een geheimzinnige rekening in Japan heeft gehad met een tegoed van 45 miljoen euro. Rondot, die in 2002 de herkomst van deze beschuldigingen voor Chirac onderzocht, heeft volgens zijn uitgelekte proces-verbaal gezegd dat er wel 'een kern van waarheid' in zat. Ook dat is verkeerd begrepen, zegt Rondot nu.

In zijn aantekeningen schrijft hij overigens herhaaldelijk over het 'doel' Chirac te beschermen. Het Elysée ontkent dat Chirac een rekening in Japan heeft gehad. En ook dat de affaire-Clearstream een negatieve invloed heeft op het aanzien van Frankrijk.

Wat nu?

Volgende week wordt Gergorin door de onderzoeksrechters verhoord. Hij heeft gezegd nog veel onthullingen in petto te hebben.

    • René Moerland