Brno is veel minder troosteloos dan je zou verwachten

Eva en Joyce willen desgevraagd niets drinken. Maar even later staan er toch glaasjes water. Ze kijken elkaar beteuterd aan. Heeft hij ons soms niet gehoord?

Jirí Sorfa is niet doof, maar Tsjechisch. En als een Tsjech iets te drinken aanbiedt, doet het antwoord er eigenlijk niet toe. Dat is Slavische gastvrijheid.

Eva en Joyce komen uit Nederland. Samen met acht andere eerstejaars studenten van de Utrechtse School van Journalistiek zijn ze op studiereis in Brno, de hoofdstad van Moravië. Vandaag doen ze een interview met Jirí Sorfa, directeur van de lokale modevakschool. De journalisten in de dop moeten in een week vat zien te krijgen op de Tsjechen. Ze leren snel, want als Sorfa aan het einde van de ontmoeting aanbiedt om een hapje - varkensvlees met zuurkool en knoedels - te eten in de schoolkantine, zeggen Eva en Joyce volmondig 'ja'.

Het verhaal over Sofra's modevakschool verschijnt binnenkort in Bericht uit Brno, een krantje dat elk jaar, nu voor de elfde keer, door de Utrechtse studenten wordt gemaakt. De studenten gaan naar Tsjechië op kosten van de gemeente, want Utrecht en Brno hebben al heel lang een stedenband.

Docent Bert Determeijer is pas drie jaar verantwoordelijk voor de excursie, maar in dat tijdsbestek heeft hij Brno snel zien veranderen. 'Twee jaar geleden hoorde je echt overal drilboren. Toen deden ze riolering, intussen zijn ze een niveau hoger aanbeland: ze doen de daken.'

Het stadsbestuur van Brno is nauw betrokken bij de totstandkoming van de jaarkrant. De jonge journalisten leveren van tevoren een lijstje in met mogelijke onderwerpen. In het raadhuis van Brno worden daar vervolgens gesprekspartners bijgezocht, zoals meneer Sorfa. Dat levert soms wat eenzijdige bronnen op, maar het staat de Nederlandse studenten vrij om zelf ook bronnen te vinden.

Eén keer, tijdens een van de vorige reizen, kwam het tot een botsing. Dat was toen studenten een verhaal wilden maken over de nooit hervormde Communistische Partij van Bohemen en Moravië, in Tsjechië een politieke paria. De Utrechtse studenten kenden het totalitarisme alleen maar uit verhalen en wilden nu wel eens echte communisten ontmoeten. 'De andere partijen in de gemeenteraad waren daar niet blij mee', zegt Determeijer. Het verhaal kwam er.

Ook dit jaar waren er studenten die iets over het communisme wilden doen. Determeijer: 'Ze zien ons daar op het stadhuis al aankomen. Ik heb het er lang met de studenten over gehad. Uiteindelijk is besloten dat we iets doen over de vereniging van vroegere politieke gevangenen, de slachtoffers van het communisme.'

Sommige thema's zijn vaste prik. Zo staat er altijd een verhaal in het krantje over Tugendhat, de door Mies van der Rohe gebouwde villa in Brno. De geplande renovatie van het gebouw wordt elk jaar uitgesteld. Volgens Determeijer is er 'zelden zo plichtsgetrouw geschreven over een onderwerp waar geen beweging in zit'.

Determeijer vindt de stedenband met Brno belangrijk. 'Als je een echt Europees gevoel wil kweken moet je minder geld uitgeven aan landbouw en studenten op grote schaal aan uitwisselingsprogramma's laten deelnemen.'

Eva en Joyce hadden zich Brno heel anders voorgesteld. 'Ik dacht dat het heel troosteloos zou zijn', zegt Eva. 'Dat komt ook door een filmpje dat ooit door een docent is gemaakt. Daarin zitten heel veel grauwe flats.'

Jiri Sorfa was blij verrast over de belangstelling voor zijn modevakschool. Hij vertelde een mooi verhaal, over de opkomst en neergang van de textielindustrie in Brno en de problemen die zijn school daardoor ondervindt.

En tegenover hem werd ijverig gekrabbeld.

    • Stéphane Alonso