Verband eerwraak en zelfmoorden gezien

De speciale rapporteur van de Verenigde Naties over geweld tegen vrouwen, Yakin Ertürk, gaat een tiendaags bezoek brengen aan een aantal steden in Zuidoost-Turkije, waaronder Batman. In Batman is het aantal zelfmoorden onder vrouwen de afgelopen tijd aanzienlijk gestegen. Dit jaar ondernamen 36 vrouwen in Batman een poging zich van het leven te beroven.

In Turkije wordt niet uitgesloten dat er een verband bestaat tussen het stijgende aantal zelfmoorden en eerwraak. De regering heeft, mede onder druk van de Europese Unie, de straffen voor eerwraak aanzienlijk aangescherpt. Toen onlangs duidelijk werd dat er in Batman sprake was van een ‘zelfmoordepidemie’, zeiden vrouwenactivisten dat het hier om moorden ging wegens eerwraak die als zelfmoord werden gepresenteerd om zo te voorkomen dat de daders voor lange tijd de gevangenis in moeten.

Een andere interpretatie legt een meer indirect verband met eerwraak. Vroeger, zo stelt deze, werden vrouwen die zich zouden hebben misdragen, vermoord. Door de strengere wetten tegen eerwraak gebeurt dat niet meer. Maar deze vrouwen worden nu onder zo’n zware psychische en sociale druk geplaatst dat ze zichzelf van het leven beroven.

Beide opvattingen laten de vraag open waarom de stijging van zelfmoorden met name in Batman en een aantal andere steden plaatsheeft. Ook in de grootste stad in de regio, Diyarbakir, heeft van oudsher eerwraak plaatsgehad maar zover bekend is daar van een zelfmoordexplosie geen sprake. Verschil tussen Diyarbakir en Batman is wel dat laatstgenoemde stad een veel liberaler karakter heeft en dat er daar bijvoorbeeld een flink aantal vrouwengroepen actief is.

Een daarvan, KAMER, was betrokken bij het opzetten van een telefoonlijn die vrouwen hulp biedt als hun leven gevaar loopt wegens eerwraak. In Diyarbakir bestaat er inmiddels een overlegstructuur waarbij vrouwengroepen, de Turkse autoriteiten en zelfs imams om de tafel gaan zitten om geweld tegen vrouwen te voorkomen.