Porno in de Zonnepolder

Saskia Noort Foto Mark Kohn Kohn, Mark

Saskia Noort: Nieuwe Buren. Anthos, 248 blz. € 18,95

Van haar eerste twee spannende romans verkocht Saskia Noort het onwaarschijnlijke aantal van ruim een half miljoen exemplaren – het niveau van grootverdiener Appie Baantjer. Ze gaf het voltallige serieuze Nederlandstalige thrillerdom het nakijken. En het bleef niet bij publieke waardering: ze werd ook met beide boeken genomineerd voor de Gouden Strop.

Met haar melanges van bouquet-reeks en thrillers – opmerkelijk genoeg onder het etiket ‘literaire thriller’ in de handel gebracht – toonde Noort aan dat er ruimte bestaat voor meer dan één Nicci French. Veel meer zelfs, want inmiddels schrijven Simone van der Vlugt, Tineke Beishuizen, Manon Pauw en Tess Franke – om er enkele te noemen – eveneens ‘oestrogeenthrillers’. Zelfs Esther Verhoef – succesvol en veelgeroemd om twee hardboiled thrillers – werd een volgelinge.

Noorts humorloze Terug naar de kust – over een gestalkte vrouw – was echter voor de ervaren thrillerlezer een voorspelbaar boek. De eetclub, een zedenschets van trendy rijke dertigers met heimwee naar de grote stad, leed aan een irritante hoeveelheid kleren, kleuren, gerechten en drankjes. Het was bomvol – veel hoofdpersonen – en de combinatie van overdreven emoties en een verongelijkte verteltoon maakte het ‘volvet’ zoals een jurylid van de Gouden Strop het kwalificeerde.

Ook Nieuwe Buren, Saskia Noorts derde ‘literaire thriller’ moet het hebben van volwassen mensen met de emotionele rijpheid van zestienjarigen, maar ditmaal staan de verhaaldraden strakker gespannen. De hoofdpersonen/ik-vertellers Peter (een gefrustreerde sportjournalist met lui zaad) en Eva (beïnvloedbare kleuterjuf) zijn niet in staat het verlies van een ongeboren kind te verwerken. Therapie helpt hun geen steek verder. Terwijl Eva’s kinderwens voortduurt, zweert Peter nageslacht af. Het huwelijk desintegreert en het nieuwe huis in een kinderrijke vinexwijk vormt daarvan het cynische decor.

Noort houdt de zaken ditmaal aangenaam overzichtelijk. Tegenover het vastgelopen paar plaatst ze twee exhibitionistische levensgenieters: buurman Steef (macho-politieman en getraumatiseerde ex-Dutchbatter) en buurvrouw Rebecca (wulpse kapster), een losbandig stel dat verleidt, drugs gebruikt, parenclubs bezoekt en tussen de geile bedrijven door probeert een baby groot te brengen. Deze tegenvoeters houden het brave vertellersechtpaar een spiegel voor en zetten een ware noodlotsmachine in werking waardoor uiteindelijk alle vier de personages in hun eigen valkuil tuimelen.

Een cruciaal moment in de spurt naar de ondergang vormt een partnerruil, waartoe de buren Peter en Eva verleiden. Noort schuwde in eerdere boeken geen bronstige passages, maar hier gaat ze all the way. In een paar pittige pornografische scènes voltrekt zich het ware drama van de roman. Gewaagd schrijfwerk, al verdient het geen moment de kwalificatie ‘provocerend’ die het van de uitgeverij meekrijgt.

Het is eeuwig zonde dat Noort zo aan de oppervlakte blijft. Ze zou met haar moderne zedenschetsen geweldig vilein kunnen uitpakken, maar faalt daarin keer op keer. Vinexwijk De Zonnepolder is een vondst, maar een fijnzinnig ironisch beeld van hedendaags ‘buiten’ wonen blijft uit. De portrettering van relatietherapeute Hetty had hilarisch kunnen zijn, maar blijft hangen in een clichétypering van psychobabbel, kruidenthee en ongeschoren oksels.

Noort is te veel een pleaser om een geweldige thriller te schrijven. Desondanks is Nieuwe Buren een acceptabel boek – haar beste. Bij vlagen kan ze trouwens het mes wel degelijk in de verbeeldingswereld van de lezer zetten. Dat doet ze op een gruwelijke manier in de sterkste scène van het boek – de bloederige proloog – maar ja, het is de vraag of haar lezers haar dat in dank afnemen.

    • Gert Jan de Vries