Lijsttrekker, premier, god

IIemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis droomt zich grootsheid toe. Hij is lijsttrekker, premier en god in het diepst van zijn gedachten. Zodra die droom wordt gedroomd, is hij werkelijkheid voor de patiënt. Hij kan geen onderscheid meer maken tussen zijn fantasie van ongeëvenaarde grandeur en de realiteit. Wanneer feiten zich voordoen die zijn fantasie ontkennen, ontsteekt hij in woede of besluit hij de feiten te negeren.

Intussen is hij als vanzelfsprekend het middelpunt van de aandacht. Hij voedt zichzelf ermee en glorieert erin. Hij beschouwt zichzelf als een uniek mens met ongekende gaven. Omdat de gedachte dat hij niet superieur zou zijn eenvoudig niet in hem opkomt, is het in zijn ogen onmogelijk dat hij ongelijk heeft in om het even welke kwestie. Omdat hij in zijn ogen altijd gelijk heeft, ontbreekt het hem aan empathie. Hij is niet in staat zich in te leven in de gevoelens of opvattingen van anderen. Zijn wil geschiede.

„Fantastisch al die aandacht!” En ook als ze dat niet zelf drie keer per dag zou zeggen, zou je van haar glunderend gezicht kunnen aflezen hoezeer zij zich voedt en glorieert. Met verbijstering zien wij toe hoe zij keer op keer in de meest pijnlijke situaties terechtkomt en zich vervolgens triomfantelijk gedraagt als iemand die vanzelfsprekend gelijk heeft. Meermalen heeft zij de Kamer voorgelogen. Wanneer de Kamer haar daarop wijst, ontsteekt zij in woede of ontkent zij de feiten. De volgende dag negeert ze haar nederlaag en speelt zij voor de tientallen televisiecamera’s de rol van iemand die de dag daarvoor een debat heeft gewonnen.

En het is geen pose, ze gelooft er echt in. Ze beseft werkelijk niet dat zij fouten heeft gemaakt, want dat is in haar ogen onmogelijk. Ze heeft in haar eigen ogen ongekende gaven. „Ik heb de energie van drie volwassen mensen.” En het ontbreekt haar aan elke vorm van empathie. Regels zijn regels. Haar wil geschiede.

Ik ben geen psychiater, maarals ik er een zou zijn, zou ik geen moeite hebben in Rita Verdonk een patiënt te herkennen.

Ilja Leonard Pfeijffer

    • Ilja Leonard Pfeijffer