Gevoel voor Europa begint in de klas

Wie slaagt op de middelbare school moet in de toekomst Europees diploma krijgen.

Proef met het vak Europa-kunde is een succes op het Maurick College in Vught.

Europales in 4 vwo van het Maurick College in Vught, dat pioniert in het nieuwe vak. Foto Flip Franssen Nederland, Vught, 22-5-2006 Maurick college, Europa les. Foto: Flip Franssen. Franssen, Flip

Jade (16) is in het voorbije schooljaar door een andere bril naar Nederland en Europa gaan kijken. De leerlinge (4 vwo) van het Maurick College in Vught zegt dat zij eerst alleen dacht: Nederland ligt in Europa. „Verder niet.” „Nu”, zegt zij, „heb ik veel meer een Europees gevoel.”

Het Maurick College in Vught is een van de zestien middelbare scholen met het vak ‘Europakunde’. In wat nu nog een proefproject is, verdiepen de leerlingen zich twee lesuren per week in allerlei onderdelen van het verenigde Europa: van de geschiedenis van de Unie en de werking van het Europees Parlement tot de gevolgen van de voortschrijdende integratie voor Nederland.

Het vak is verplicht voor de 75 gymnasium-brugklassers van ‘het Maurick’, een Dalton-school met 1.800 leerlingen, van vmbo- tot gymnasiumniveau. Daarnaast is Europakunde keuzevak in 4 vwo. Daar kozen vijftig leerlingen het.

„Wij willen onze leerlingen een brevet van Europees burgerschap geven”, zegt Cees Akerboom, docent Nederlands en coördinator van het nieuwe vak. Voorheen was ‘Europa’ onderdeel van vakken als geschiedenis en aardrijkskunde. „Nu is het een zelfstandig vak. Er is dus ook ruimte voor vrijgemaakt in het rooster.”

De proef is onderdeel van een Europees programma (zie inzet). Het Maurick College ontvangt ter ondersteuning een – bescheiden – bedrag uit Brussel: 10.000 euro.

De leerlingen zijn enthousiast. „Ik voel me meer Europees nu”, zegt Thomas (16) tijdens een gesprek met acht klasgenoten van 4 vwo. De anderen delen zijn opvatting.

Europa betekent voor de leerlingen vooral „samenwerking”, zoals Marieke (16) het uitdrukt. De scholieren denken dat Nederland baat heeft bij meer economische eenheid in Europa. Maar een politiek volledig geïntegreerd Europa gaat de meesten te ver. Thomas: „Ik wil wel Nederlander blijven. Tegen wie moeten we anders spelen op het WK voetbal?”

Opvallend is de eensgezindheid over Turkije. Alle negen scholieren zijn tegen een eventueel Turks EU-lidmaatschap. „Anders hebben we straks een grens met de terroristen in Irak”, zegt Roel (16).

De Europese Grondwet krijgt evenmin veel bijval. Eén leerling is voor, vier zijn tegen, vier weten het niet. Bij het referendum van vorig jaar stemde 61,6 procent van de Nederlandse kiezers tegen.

Jade vertelt dat zij vorig jaar tegen de Grondwet was, omdat zij dacht dat die ook over Turkse toetreding ging. En daar is zij tegen. „Bij Europakunde hoorde ik later dat de Grondwet daar helemaal niet over gaat. Nu twijfel ik of ik toch niet vóór ben.”

Het uiteindelijke doel, zegt docent Akerboom, moet een diploma zijn dat versneld toegang geeft tot universiteiten en hogescholen in de hele EU. Een Europees diploma, kortom. „Een schoolopleiding in Europa moet in de toekomst ook worden afgesloten met een Europees baccalaureaat.” Daarvoor moeten scholen in heel Europa de ‘Europakunde’ wel onderling afstemmen. Dat kan nog even duren, maar Nederland heeft sinds deze week wel een nationale richtlijn voor het vak, waar de deelnemende scholen zelf invulling aan moeten geven.

Het Maurick College doet dat via diverse projecten. Zo hebben de4 vwo-leerlingen de werking van de democratie in de gemeente Vught vergeleken met die in de Europese instellingen. Akerbooms leerlingen hebben ook een presentatie over de verhouding tussen nationale en Europese identiteit gegeven op een partnerschool in Duitsland. Dat leverde „een heel heftige discussie op”, zegt Akerboom.

De vierdeklassers hebben ook allemaal meegedaan aan een uitwisselingsprogramma van een week met scholen in Frankrijk en Spanje. Daar hebben ze over Europa gediscussieerd. Met Spaanse scholieren die hierheen kwamen, is in de Eerste Kamer een heus debat georganiseerd. Met stellingen als: moet er één Europese tv-zender komen?

De brugklassers worden vooral op Europa voorbereid via zoekopdrachten op internet. Zij moeten bijvoorbeeld een korte biografie schrijven van een Europese uitvinder.

De lessen worden komend schooljaar uitgebreid. De huidige eersteklassers krijgen het vak dan ook in hun tweede jaar, en een deel van de vierdeklassers neemt het ‘mee’. Akerboom: „Het is nu al een succes.”