Enron: 27 keer schuldig ‘Strijd is pas begonnen’

De jury heeft de twee van fraude verdachte Enron-bestuurders gisteren schuldig bevonden.

De rechter bepaalt op 11 september de straf.

New York, 26 mei. - De jury is eruit. Na vier jaar onderzoek, een proces van 61 dagen en zes dagen van juryberaadslagingen zijn de voormalige bestuurders van Enron Kenneth Lay en Jeffrey Skilling schuldig bevonden voor hun rol in het bekendste boekhoudschandaal van de laatste jaren. Beide bestuurders moeten mogelijk de rest van hun leven in de gevangenis doorbrengen.

De gecompliceerde boekhoudfraudezaak eindigde gisteren met overzichtelijke veroordelingen wegens liegen. Lay en Skilling hebben gelogen tegen hun eigen werknemers, tegen beleggers en tegen toezichthouders van de overheid. Dat alles met het doel de financiële staat van het bedrijf florissanter voor te stellen.

Lay, oprichter van energiebedrijf Enron in Houston, werd veroordeeld voor alle acht aanklachten tegen hem. Hij heeft zich schuldig gemaakt aan fraude, samenzwering en het doen van misleidende uitspraken op een bedrijfsbijeenkomst. In een andere, tegelijkertijd spelende rechtszaak werd hij veroordeeld wegens het afleggen van valse verklaringen tegenover banken. Lay (64) hangt een gevangenisstraf van maximaal 45 jaar boven het hoofd.

Zijn voormalige medebestuurder Jeffrey Skilling werd schuldig bevonden aan 19 van de 28 aanklachten. Skilling (52) heeft zich schuldig gemaakt aan boekhoudfraude, samenzwering en handel met voorkennis. Zijn maximale gevangenisstraf is 185 jaar. Nu de jury heeft beslist dat ze schuldig zijn, doet de rechter op 11 september uitspraak over de straf.

In het najaar van 2001 vertrok Skilling plotseling als topman. Oprichter Lay werd opnieuw bestuursvoorzitter, maar hij kon de neerwaartse spiraal niet stoppen. Binnen enkele maanden stortte wat eens het op zes na grootste bedrijf van Amerika was in, raakten 5.600 werknemers hun baan kwijt, verdampte 2,1 miljard dollar (1,6 miljard euro) aan pensioenvoorzieningen en ging 60 miljard dollar aan beurswaarde in rook op.

Het Enron-schandaal bleek achteraf de meest symbolische van een reeks boekhoudschandalen. In de VS werd in reactie op met name Enron strengere wetgeving voor bedrijven, de Sarbanex-Oxley-wet, van kracht.

Skilling en Lay hebben altijd volgehouden dat de boekhouding van Enron goed in elkaar zat en volgens de regels was. De aanklagers konden tijdens de maandenlange rechtszaak geen documenten tonen die betrokkenheid van de twee bestuurders bij fraude hard maakte.

Alleen de financiële constructies van financieel bestuurder Andrew Fastow waren illegaal, volgens Lay en Skilling. Beleggers werden na het bekend worden van Fastows praktijken onzeker en verkochten op grote schaal hun aandelen. Volgens Lay en Skilling is dat de echte reden van de ondergang van het bedrijf. De jury was het hiermee niet eens.

Volgens justitie stonden de twee aan het hoofd van een groep van circa honderd managers bij Enron die betrokken waren bij de massale fraude. Zestien van hen hebben in ruil voor strafvermindering meegewerkt met justitie. Lay en Skilling weigerden dit. De anderen zijn niet vervolgd.

De uitspraak komt ruim vier jaar na het schandaal, omdat justitie tijd nodig had voor onderzoek. Ook hebben Lay en Skilling geprobeerd het proces naar elders te verplaatsen, uit vrees voor partijdigheid. De jury bestond uit acht vrouwen en vier mannen uit de buurt van Houston.

Omdat de zaak niet ging over het instorten van het bedrijf, maar over de rol van de twee bestuurders, concentreerden de aanklagers zich op de geloofwaardigheid van de twee. Justitie riep tijdens het proces 25 getuigen op, de verdediging 29.

Beide bestuurders hebben nu een borgsom van 5 miljoen dollar betaald en worden tot het uitspreken van de straf niet vastgehouden. Lay moest gisteren twee uur na de uitspraak in de rechtszaal blijven, omdat zijn paspoort ingenomen moest worden.

Skilling mocht de rechtbank wel verlaten. Een journalist vroeg hem buiten of er een moment zou komen dat hij de door hem gepleegde misdaden zou toegeven. Skilling zei van niet. „Waarom niet?”, vroeg de journalist. „Omdat ik ze niet gepleegd heb.” Volgens Skilling hebben Lay en hij „een stevige strijd geleverd.” Zijn advocaat Daniel Petrocelli zegt dat zijn cliënt en hij zich nu gaan voorbereiden op een eventueel beroep. „De jury heeft het anders gezien. Dat is zijn goed recht. Maar voor ons is de strijd nu pas begonnen.”

    • Freek Staps